Από τον Γιάννη Θ. Πατέλλη

Scan(Το β’ και τελευταίο μέρος της εκδρομής του Αναγνωστηρίου “Αι Μούσαι” στη Μικρασία)

Καθώς το πούλμαν της προσκυνηματικής εκδρομής του Αναγνωστηρίου διέρχεται τη μεγάλη κρεμαστή γέφυρα του Βοσπόρου, από την Ασία στην Ευρώπη, η θέα σε καθηλώνει υπερβαίνοντας κάθε φαντασία, κάθε καρτ-ποστάλ και ντοκιμαντέρ που έλαχε να δεις. Οδεύοντας προς το Πέραν και το ξενοδοχείο που θα καταλύσουμε, είμαστε πλέον στην καρδιά της Κωνσταντινούπολης, της Βασιλεύουσας του Βυζαντίου, της Πόληςόπως συνήθως την αποκαλούν, της Ιστανμπούλ της σύγχρονης Τουρκίας. Πρώτη γνωριμία με την Πόλη γίνεται νωρίς το απόγευμα με σύντομη βόλτα στο κέντρο της, την περιώνυμη πλατεία Ταξίμ. Είναι βραδιά ραμαζανιού, η πλατεία είναι ήρεμη από τις διαδηλώσεις των προηγούμενων ημερών και με το γέρμα του ήλιου μια γιορτή διοργανώνεται από το Δήμο, με μουσική και παροχή δωρεάν φαγητού, σε αναξιοπαθείς και άστεγους.
Προχωρούμε στο μεγαλύτερο πεζόδρομο της Πόλης, την οδό της Ανεξαρτησίας (Istiklal Caddesi), με αμέτρητα καταστήματα, διεθνείς αλυσίδες, μπαρ και μαγαζιά για σύντομο φαγητό. Το Ελληνικό Προξενείο στεγασμένο σε νεοκλασικό κτίριο, στο μέσο περίπου του ενός χιλιομέτρου εμπορικού δρόμου, που κάποτε κυριαρχούσαν οι ομογενείς καταστηματάρχες, συνορεύει με παλιά αρχοντικά, τα περισσότερα Ελλήνων του Πέραν. Σε κάποια από αυτά φαίνονται τα ίχνη της εγκατάλειψης και των καταστροφών από το μαύρο Σεπτέμβρη του 1955 και την βίαιη απέλαση των χιλιάδων Ελλήνων της Πόλης. Μερικά από τα καταστήματα δεν κλείνουν ποτέ και η αέναη κίνηση του πλήθους, τουριστών και ντόπιων, συνεχίζεται αμείωτη όλο το 24ωρο.
Στη συμβολή της πλατείας Ταξίμ με τον τεράστιο πεζόδρομο, βρίσκεται ο περικαλλής ναός της Αγίας Τριάδας του Πέραν, ιστορημένος από το μεγάλο Καλύμνιο ζωγράφοΣακελλάρη Μαγκλή. Ατενίζοντας το επιβλητικό μαρμάρινο τέμπλο της εκκλησίας, τις εικόνες του Χριστού και της Παναγίας, έχεις τη ψευδαίσθηση πως βρίσκεσαι στη δική μας Μητρόπολη το Χριστό.
Η ολοήμερη εκδρομή στα Πριγκηπόνησα είχε δύο όψεις: την αισθητική και την προσκυνηματική. Η προσέγγιση με το φέρυ-μποτ των τεσσάρων κατοικημένων νησιών, από τα εννέα συνολικά, πνιγμένων στο πράσινο, με την υπέροχη αρχιτεκτονική των αρχοντικών του 19ου αιώνα που τα στολίζουν, τα περισσότερα των οποίων ήταν Ελληνικά, σου δίνει την εντύπωση του ταξιδιού σε εξωτικούς παραδείσους. Η αποβίβαση στη Χάλκη, η ανάβαση με άμαξες στην ομώνυμη Θεολογική Σχολή, η επίσκεψη των αιθουσών του ιστορικού εκπαιδευτικού ιδρύματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, σε φέρνει αντιμέτωπο με τη θλίψη για το άδικο κλείσιμο της Σχολής, δεκαετίες τώρα, από το τουρκικό κράτος. Εντυπωσιασμένοι από το φυσικό κάλλος του λόφου και του περιβάλλοντος χώρου στον οποίο βρίσκεται η Σχολή, αναλογιζόμαστε πως από τα ταπεινά έδρανα των τάξεών της, στα οποία καθίσαμε για λίγο, αποφοίτησαν πατριάρχες και επίσκοποι του Οικουμενικού Θρόνου, αλλά και άξιοι Καλύμνιοι ιερωμένοι και θεολόγοι, των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων.
Η εναλλαγή των εικόνων, η θέαση της Επταλόφου στο γέρμα του ήλιου με την χαρακτηριστική σιλουέτα της Αγιά-Σοφιάς και του Τοπ-Καπί, καθώς το πλοίο διασχίζει τη θάλασσα του Μαρμαρά κατά την επιστροφή μας από τα Πριγκηπόνησα, μαγεύει τον επισκέπτη. Αναρωτιέσαι αν τούτη η πανέμορφη κοινή αυλή Ευρώπης- Ασίας, που τη χωρίζει σαν φανταχτερό στολίδι ο ρύακας του Βοσπόρου, στην οποία ρίζωσε και άνθισε αυτή η εξαίσια πόλη, πλάστηκε για να γειτονεύουν οι δύο ήπειροι ή να φιλονικούν για τα κάλλη της.
Η δεύτερη μέρα στην Πόλη προμηνύονταν συγκλονιστική. Το πρόγραμμα πρόβλεπε να ξεκινήσουμε την περιήγηση από τον Ιππόδρομο, τη Βασιλική Κιστέρνα, την Αγία Σοφία και το Ανάκτορο Τοπ-Καπί. Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι στην επιλογή του ξεναγού από το τουριστικό γραφείο σταθήκαμε ιδιαίτερα τυχεροί. Ο Γιάννης Ιορδάνογλου, Έλληνας της Πόλης από τους λιγοστούς που απόμειναν, μηχανικός το επάγγελμα, με φυσική ευγένεια και απέραντες γνώσεις, διακριτικός και ακούραστος, ήταν η ζωντανή εγκυκλοπαίδεια που μας συνόδευε σε όλο το ταξίδι, ώστε να μείνει στη μνήμη μας αξέχαστο.
Ο ιστορικός βυζαντινός ιππόδρομος, η καρδιά της βυζαντινής αυτοκρατορίας, με τους αγώνες ως σημαντικό γεγονός, τις πολιτικές μηχανορραφίες στις κερκίδες του, τη στάση του Νίκα, είναι σήμερα μια μακρόστενη πλατεία με κάποια απομεινάρια από το ένδοξο παρελθόν του. Μια στήλη από το ναό του Απόλλωνα των Δελφών και ένας τεράστιος οβελίσκος 3.500 ετών τον οποίο μετέφερε ο Θεοδόσιος από την Αίγυπτο το 390 μ.Χ. είναι ότι απόμεινε από το χώρο στον οποίο εξελίχθηκαν τόσο σημαντικά ιστορικά γεγονότα.
Η Βασιλική Κιστέρνα, η σημερινή Γερεμπατάν Σαράι (υπόγειο παλάτι), 150 μέτρα νοτιοδυτικά της Αγίας Σοφίας, είναι η μεγαλύτερη υπόγεια δεξαμενή νερού της Κωνσταντινούπολης που κτίστηκε από τον Ιουστινιανό για την ύδρευση της Πόλης και του Παλατιού, εκεί που είχε την έδρα του ο βυζαντινός αυτοκράτορας. Χάθηκε μετά την άλωση και ανακαλύφθηκε ξανά στα μέσα του 16ου αιώνα από ένα Γάλλο περιηγητή.
Εντυπωσιακό υπόγειο κτίσμα, με αίθουσα-δεξαμενή τεραστίων διαστάσεων, μηχανικό θαύμα, με οροφή η οποία στηρίζεται σε ένα δάσος από κίονες (336 τον αριθμό) ύψους 8 μέτρων, προκαλεί θαυμασμό, ενώ ο υποβλητικός φωτισμός υποβάλλει. Στη βορειοδυτική πλευρά της δεξαμενής δύο κίονες, που στηρίζονται σε αρχαίες ελληνικές βάσεις, υποβαστάζονται από ογκόλιθους στους οποίους έχουν σκαλιστεί δύο ανάγλυφες κεφαλές μέδουσας, η μία από τις δύο τοποθετημένη ανάποδα. Οι κίονες ίσως προέρχονται από κάποιο νυμφαίο και οι δύο κεφαλές τοποθετήθηκαν συμβολικά, πιθανώς από τον Ιουστινιανό για να επισημάνουν το τέλος της ειδωλολατρίας.
Η άφιξη στην είσοδο της Αγίας Σοφίας, με τη μεσολάβηση κάποιου χρόνου για την απαραίτητη διαδικασία εισαγωγής στο μνημείο (εισιτήρια κ.λ.π), επιτείνει την ιερή συγκίνηση : Το μάτι πανέτοιμο για την εικόνα, η ψυχή σε συναγερμό, το μυαλό σε διέγερση, η ευαισθησία σε έξαψη, οι ιστορικές γνώσεις σε επιφυλακή. Βρισκόμαστε στο χώρο που ονειρευτήκαμε να επισκεφτούμε από παιδιά, που διδαχθήκαμε το κλέος του από τους δασκάλους μας, που διαβάσαμε εκατοντάδες σελίδες για την ιστορία του και την προγονική μας δόξα, που τον γνωρίσαμε μέχρι τώρα μόνο μέσα από εικόνες βιβλίων, κινηματογραφικά έργα, ντοκιμαντέρ, καρτ-ποστάλ. Διερχόμαστε την πύλη που διάβηκαν αυτοκράτορες, εισερχόμαστε στο μέγα ναό που λειτούργησαν πατριάρχες, στον ιερό χώρο που ο βυζαντινός λαός έστεψε βασιλείς, ανέπεμψε δοξολογίες σε εποχές νικών «κατά των πολεμίων», έζησε μέρες μεγαλείου αλλά και χρόνους κινδύνων και υποδουλώσεων, στη χιλιετή πορεία του μέσα στο χρόνο.
Είμαστε προετοιμασμένοι για όλα, ενήμεροι για τη σημερινή όψη του μνημείου, ασήμαντες μονάδες μέσα στο πολυεθνικό μελίσσι των επισκεπτών, που στροβιλίζεται γύρω μας.
Στεκόμαστε στη μέση του ναού, ατενίζοντας τον τρούλο. Δέος, θαυμασμός, έκσταση, για τα «έργα των χειρών» Ανθεμίου από τις Τράλλεις και Ισιδώρου από τη Μίλητο. Τα 40 πλευρικά παράθυρα του διαχέουν το φως, προσδίδουν την αίσθηση μιας τεράστιας ολόχρυσης σφαίρας η οποία, κατερχόμενη από τον ουρανό, αιωρείται αστήρικτη «επί των κεφαλών ημών».
Παρά την επικάλυψη της μοναδικού κάλλους διακόσμησης του ναού και των περισσοτέρων ψηφιδωτών με άτεχνες αραβικές επικαλύψεις, όπως των παράταιρων αραβικών συμβόλων που τοποθετήθηκαν στις θέσεις των Ευαγγελιστών όταν λειτουργούσε ως τζαμί, το δάσος των σιδερένιων υποστυλωμάτων για εργασίες συντήρησης, που αλλάζουν κατά καιρούς θέσεις εντός του μνημείου και την, κατά τη διάρκεια αιώνων, αλλοίωση της αρχικής μορφής του με την προσθήκη των 4 μιναρέδων, βρίσκει κανείς ίσως μετριοπαθή την αναφώνηση του Ιουστινιανού κατά την ημέρα των εγκαινίων του Συμβόλου της Ορθοδοξίας : «Νενίκηκά σε Σολομών».
Η άνετη άνοδος και κάθοδος από τους χώρους του υπερώου και του γυναικωνίτη, με πρωτότυπες αρχιτεκτονικές εμπνεύσεις, τα σωζόμενα ψηφιδωτά με εκπληκτικές συνθέσεις στους χώρους συνεδριάσεων της Ιεράς Συνόδου, στα θεωρεία της αυτοκράτειρας και της συνοδείας της, απλώς προσθέτουν ψηφίδες στο μέγεθος του θαυμασμού μας για το ανεπανάληπτο αυτό μνημείο της θείας λατρείας. Η Αγία Σοφία ήταν ο μεγαλύτερος καθεδρικός ναός στον κόσμο για 1.000 περίπου χρόνια, μέχρι την κατασκευή του καθεδρικού της Σεβίλλης το 1520. Την κατακλύζουν χιλιάδες επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο καθημερινά, αφού από το 1935 έπαψε να λειτουργεί ως τζαμί και μετατράπηκε σε μουσείο. Έρχονται να θαυμάσουν το αριστούργημα αυτό της αρχιτεκτονικής σύλληψης, του υποβλητικού μεγέθους και ρυθμού, της ανεπανάληπτης διακόσμησης, η οποία αρχίζει να αποκαλύπτεται σιγά-σιγά κάτω από τους σοβάδες της οθωμανικής αλλοίωσης, όταν το μετέτρεψαν σε ισλαμικό τέμενος.
Η αποχώρηση από το χώρο του μνημείου, λόγω του καθορισμένου χρόνου των ξεναγήσεων, αφήνει εικόνες, αποτυπώνει στο νου συναισθήματα, που θα μας συνοδεύουν μια ζωή.
Επόμενος σταθμός, σύμφωνα με το πρόγραμμα περιηγήσεων, το «Τοπ Καπί», ένα σύμπλεγμα οθωμανικών παλατιών, πίσω από την Αγία Σοφία, με τρούλο απομίμησης του γειτονικού ναού. Ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1459 και ήταν η κύρια κατοικία των σουλτάνων για 400 χρόνια, την εποχή της οθωμανικής αίγλης, της Υψηλής Πύλης, όπως ονομάζονταν συνήθως η σουλτανική εξουσία. Η περιήγηση στα διάφορα κτίρια και τεμένη του παλατιού, το οποίο έφτασε να κατοικείται από 4.000 ανθρώπους, με τα σουλτανικά κειμήλια και θησαυρούς, σηματοδοτεί την περίοδο της οθωμανικής ακμής.
Είναι πια περασμένο μεσημέρι και το γκρουπ μας κατευθύνεται στο σταθμό του Οριάν Εξπρές, στο ομώνυμο εστιατόριο, για το γεύμα. Είναι ένα εστιατόριο «εποχής», μέσα στο ξενοδοχείο «Πέρα Παλάς», που κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα για να εξυπηρετεί τους επιβάτες της ομώνυμης σιδηροδρομικής γραμμής, η οποία ξεκινούσε από το Παρίσι και τερμάτιζε στην Κωνσταντινούπολη. Ακόμα και για όποιον δεν γνωρίζει την ιστορία του διάσημου τραίνου και της εποχής του, με το που περνά την πόρτα του εστιατορίου νιώθει πως βρίσκεται σ’ ένα ιδιαίτερο χώρο. Τα τραπέζια, η επίπλωση με τους μπρονζέ καθρέφτες, τα ρολόγια εποχής, οι πολυέλαιοι, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα μεσοπολέμου. Οι φωτογραφίες στον τοίχο της Αγκάθα Κρίστι, των ηθοποιών οι οποίοι υποδύθηκαν τους ήρωες του ομώνυμου αστυνομικού μυθιστορήματος που έγραψε στο δωμάτιο 411 του ξενοδοχείου, δημιουργούν μια μυστηριώδη αύρα εποχής Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Είναι όμως και η ώρα για επίσκεψη στο μεγάλο παζάρι του «Καπαλί Τσαρσί» που περιμένει με ανυπομονησία ο γυναικείος πληθυσμός του γκρουπ μας. Από τις παλαιότερες και μεγαλύτερες αγορές του κόσμου, με πάνω από 1.200 μαγαζιά και μέσο όρο 300.000 καθημερινούς επισκέπτες, σου επιφυλάσσει ένα μοναδικό θέαμα. Τώρα πια είμαστε στην καρδιά της Ανατολής, γύρω από κοσμήματα, δερμάτινα, ναργιλέδες, χαλιά, μαντήλια, ρούχα, μπακίρια, σουβενίρ, μυρωδιές από μπαχάρια, και τις φωνές των καταστηματαρχών να σε καλούν στην πραμάτεια τους. Οι δύο περίπου ώρες παραμονής μας στο παζάρι, σε ένα χώρο που για μια απλή γεύση της αγοράς χρειάζεσαι τουλάχιστον μια μέρα, είναι φυσικό να αφήνει στις γυναίκες της εκλεκτής συντροφιάς μας, το πικρό παράπονο της έλλειψης κατανόησης από τους…άτεγκτους φρουρούς του ωρολογίου προγράμματος.
Έρχεται το Σάββατο η τελευταία ημέρα παραμονής μας στην Πόλη. Αρχίζουμε την περιήγησή μας από την αρχή της προκυμαίας του Βοσπόρου, ένα μέρος κάπως γνωστό, αφού προβάλλεται συχνά στα …τουρκικά σήριαλ. Προορισμός μας το ανάκτορο Ντολμά Μπαχτσέ κτισμένο από το σουλτάνο Αμπντούλ Μετζίτ στα μέσα του 19ου αιώνα, διοικητικό κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι το 1922, που οΚεμάλ Ατατούρκ μετέφερε την πρωτεύουσα στην Άγκυρα, συμβολίζοντας τη διακοπή κάθε δεσμού της νέας Τουρκίας με το οθωμανικό παρελθόν.
Περιλαμβάνει περίπου 250 πολυτελή δωμάτια, εντυπωσιακούς κήπους, ενώ στην αίθουσα του θρόνου ένας τεράστιος κρυστάλλινος πολυέλαιος 3,5 τόνων γεμίζει με αντανακλάσεις το χώρο. Είναι διακοσμημένο από το διάσημο Γάλλο καλλιτέχνη Σεσάν, ενώ οι τοίχοι είναι στολισμένοι από εξαιρετικά έργα τέχνης, τα περισσότερα δώρα στους σουλτάνους από Ευρωπαίους βασιλείς και κυβερνήτες. Στο ανάκτορο αυτό άφησε την τελευταία του πνοή ο Κεμάλ στις 10 Νοεμβρίου 1938 και τα ρολόγια είναι σταματημένα στην ώρα του θανάτου του. Από το 1960 λειτουργεί ως μουσείο, διατηρεί την επίπλωση, τα χαλιά, τις κουρτίνες και όλο το μυθώδη διάκοσμό του, καθιστώντας την επίσκεψή του ένα ταξίδι στον παραμυθένιο κόσμο του οθωμανικού παρελθόντος.
Διατρέχουμε με το πούλμαν τα Θεοδοσιανά τείχη, τη σπουδαιότερη οχυρωματική προστασία της Πόλης από την εποχή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Β΄, από τον οποίο πήραν και το όνομα τους.
Περνούμε για προσκύνημα από την Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Μπαλουκλή, έξω από τα τείχη, με τους ωραίους μύθους γύρω από το θαυματουργό αγίασμα, και τα μισοτηγανισμένα ψάρια. Στη μικρή ακάλυπτη αυλή της μονής βρίσκονται οι τάφοι των Πατριαρχών, με κάποια νοητή σειρά ταφής και τελευταίους των αοιδίμων Αθηναγόρα και Δημητρίου. Διακρίνουμε και την επιγραφή «Άνθιμος ο Ζ΄» ένα πατριαρχικό όνομα συνδεδεμένο με το νησί μας και την ιστορία του. Ο Άνθιμος ευρισκόμενος στην Κάλυμνο, ως Μητροπολίτης Λέρου, Καλύμνου και Αστυπαλαίας, μετά τρίμηνο από την άφιξή του στο νησί, εκλέχτηκε Οικουμενικός Πατριάρχης τον Ιανουάριο του 1895. Το Φεβρουάριο του ιδίου έτους αναχώρησε για την Πόλη όπου και ανέλαβε τα υψηλά του καθήκοντα. Καταλήγουμε στη ξακουστή Παναγία των Βλαχερνών ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Παναγίας ανά τον κόσμο. Χτίστηκε γύρω στο 450 από την αυτοκράτειρα Πουλχερία και το σύζυγό της Μαρκιανό και έγινε πασίγνωστη για το μέγα θαύμα κατά την πολιορκία της Πόλης από του Αβάρους και τους Πέρσες. Τότε και ενώ οι πολιορκούμενοι βρέθηκαν σε δεινή θέση, ο Πατριάρχης Σέργιος ενεθάρρυνε το στρατό περιερχόμενος τα τείχη με την εικόνα της Παναγίας. Τη νύχτα εκείνη σηκώθηκε φοβερός ανεμοστρόβιλος και κατέστρεψε το στρατόπεδο των πολιορκητών. Την επόμενη μέρα στην Παναγία των Βλαχερνών συγκεντρώθηκαν οι πιστοί και έψαλλαν, για πρώτη φορά, τον «Ακάθιστο Ύμνο» ευχαριστώντας την Παναγία για τη λύτρωση της Πόλης από «τα δεινά». Μέσα σε γενική συγκίνηση ολόκληρη η συντροφιά μας, με επικεφαλής τους πρωτοψάλτες μας, ψάλλει τον ωραιότερο ίσως ύμνο προς την «Υπέρμαχο Στρατηγό» που ακούσαμε ποτέ.
Όμως η ημέρα τρέχει και είναι η ώρα της περιήγησης στο χιλιοτραγουδισμένο Βόσπορο. Επιβιβαζόμαστε στο τουριστικό καραβάκι και ξεκινούμε το διάπλου του πορθμού από τη θάλασσα του Μαρμαρά προς την έξοδο της Μαύρης Θάλασσας. Το πέρασμα, το στενότερο της διεθνούς ναυσιπλοΐας, έχει μήκος 30 χιλιόμετρα και στις δύο πλευρές του, ευρωπαϊκή και ασιατική, είναι κτισμένη η Κωνσταντινούπολη.
Η θέα από το καραβάκι, ιδίως της ευρωπαϊκής πλευράς του καναλιού, είναι πέραν πάσης περιγραφής. Μικρά σουλτανικά παλάτια, βίλες, προξενεία ευρωπαϊκών χωρών, ξενοδοχεία, πολυτελείς κατοικίες (χώροι γυρίσματος των τουρκικών σήριαλ), πνιγμένα στο πράσινο, παρελαύνουν μπροστά από τα έκπληκτα μάτια μας, καθώς το τουριστικό πλοιάριο ανεβαίνει αργά το στενό πέρασμα.
Περνάμε κάτω από τις δύο γέφυρες που ενώνουν την Ασία με την Ευρώπη, ενώ μια τρίτη κατασκευάζεται από ιταλική εταιρία, κοντά στην έξοδο προς τη Μαύρη Θάλασσα. Παλιά αρχοντικά πίσω από μικρούς κόλπους, πολυτελή σκάφη δίπλα σε καΐκια αραδιασμένα στις προβλήτες, γλάροι που βολτάρουν στον ουρανό αναζητώντας τη λεία τους, συνεχίζουν να προσφέρουν ένα θέαμα μοναδικό. Ατενίζοντας αυτή τη μαγεία και περνώντας δίπλα από τα καράβια που ανεβοκατεβαίνουν το στενό, γεμάτα ή άδεια, οι αρνητικές σκέψεις της ζωής φορτώνονται σ’ ένα απ’ αυτά και ταξιδεύουν μακριά σου.
Προς το τέλος της διαδρομής, όταν πλέον η έξοδος στη Μαύρη Θάλασσα ήταν ορατή, βρίσκονταν και η ψαροταβέρνα που γευματίσαμε. Τερματίζοντας την ανεπανάληπτη αυτή περαντζάδα στο κανάλι του Βοσπόρου, επιστρέφοντας από τη ξηρά με το πούλμαν, μας συνόδευαν οι παραστάσεις από μια γωνιά της γης πλασμένη για να «γελάει η φύση», κατά τον ποιητή.
Τελευταίος σταθμός της περιήγησής μας, λίγο πριν τις 4 το απόγευμα, η ιστορική συνοικία του Φαναρίου και το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Νομίζω πως δεν υπάρχει Έλληνας όπου γης, άσχετα από το είδος των δεσμών του με την Εκκλησία, που να μην αισθάνεται σεβασμό, προσήλωση, ιστορικό ενδιαφέρον, για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την παγκόσμια Έδρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Εισερχόμαστε δίπλα από την κλειστή πύλη που απαγχονίστηκε ο εθνομάρτυρας πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ και στην αυλή του ιστορικού κτιρίου συναντούμε και δύο άλλα γκρουπ επισκεπτών από την υπόλοιπη Ελλάδα. Μας υποδέχεται ο Μητροπολίτης μας κ. Παΐσιος και σε λίγο, μέσα στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, παρουσία του Παναγιοτάτου Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, αρχίζει ο κατανυκτικός εσπερινός του Σαββάτου.
Στο τέλος του εσπερινού ο Πατριάρχης μας, χαιρετίζει την παρουσία των εκδρομέων-επισκεπτών. Αναφέρεται με θερμά λόγια για την Κάλυμνο, την οποία είχε επισκεφθεί πριν 20 περίπου χρόνια όπου του επιφυλάχθηκε θερμότατη υποδοχή. Καλωσορίζει το Μητροπολίτη μας κ. Παΐσιο, τους εκδρομείς, το Αναγνωστήριο και τους ανθρώπους του, τον άρχοντα μαΐστορα της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας κ. Γεώργιο Χατζηθεοδώρου. Στο τέλος ο πρόεδρος του Αναγνωστηρίου κ. Παναγιώτης Γιαμαίος προσφέρει στον Πατριάρχη αναμνηστικά δώρα και την τελευταία έκδοση του Ιδρύματός μας.
Για όσους από εμάς επισκεφθήκαμε για πρώτη φορά την ιστορική έδρα της Ορθοδοξίας, αλλά και για όσους την είχαν επισκεφθεί ξανά, νομίζω ένα συναίσθημα κυριαρχεί : Ο απέραντος σεβασμός και ο ανυπόκριτος θαυμασμός προς το Φάρο αυτό της Ορθοδοξίας που έχοντας χάσει, από απρόβλεπτα ιστορικά γεγονότα, το δικό του ποίμνιο, εξακολουθεί να ποιμαίνει, ως πρώτο τη τάξει, τους Ορθοδόξους όλων των ηπείρων. Η εικόνα του απέριττου ιστορικού κτιρίου, ανεξίτηλα χαραγμένη στις καρδιές όλων, μας ακολουθεί, καθώς το πούλμαν απομακρύνεται από την όχθη του Κεράτιου με προορισμό το Πέραν και το ξενοδοχείο μας.
Κλείνοντας τον κύκλο της επισκέψεώς μας στην Πόλη, πήραμε την επόμενη μέρα το δρόμο της επιστροφής. Η πορεία που ακολουθούμε, αφήνοντας νωρίς το πρωί την Κωνσταντινούπολη, είναι πλέον από το εσωτερικό της Μικρασίας, ακολουθώντας το μεγάλο αυτοκινητόδρομο με κατάληξη την Αττάλεια. Οι τοποθεσίες που διερχόμαστε, από το Εσκι-Σεχίρ μέχρι το Αφιόν-Καραχισάρ, παράλληλα συχνά-πυκνά με την κοίτη του Σαγγάριου ποταμού, ξυπνούν μνήμες από την μεγαλύτερη εποποιία που έγραψε ο Ελληνικός Στρατός, τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Φυλλομετρούμε και πάλη νοερά το βιβλίο της ιστορίας, για να σταθούμε στις σελίδες ανυπέρβλητου ηρωισμού που έγραψε ο στρατός μας στα μέρη αυτά, σε αιματοβαμμένες κορυφές, πλαγιές και φαράγγια, σε εδάφη που, επί αιώνες, ήκμασε ο ελληνικός πολιτισμός και μεγαλούργησε το ελληνικό στοιχείο. Ένας νικηφόρος στρατός, που αναγκάστηκε να φύγει συντριμμένος τον Αύγουστο του ’22 από τον, μέχρι πριν λίγο, ηττημένο αντίστοιχο κεμαλικό, συμπαρασύροντας στον όλεθρο και τον εκπατρισμό ολόκληρο τον ελληνισμό της Μικρασίας. Οι δυσμενείς διεθνείς συγκυρίες, το σαράκι του εθνικού διχασμού, τα λάθη κατώτερων των περιστάσεων πολιτικών και στρατιωτικών ηγεσιών, οδήγησαν στη μεγαλύτερη εθνική τραγωδία που έζησε ο νεώτερος ελληνισμός.
Η αυθόρμητη σιωπή που επικρατεί στο πούλμαν από όλα τα μέλη της συντροφιάς, είναι το σιωπηρό μνημόσυνο μνήμης και τιμής σε όλους αυτούς τους ήρωες, που έχασαν τη ζωή τους χωρίς η θυσία τους να έχει το ποθούμενο αντίκρισμα.
Τελευταίος σταθμός του ταξιδιού το Παμμούκαλε. Το ξενοδοχείο βρίσκεται σε μια τοποθεσία, που με τους φοίνικές της, θυμίζει Αφρική. Άλλωστε τις νυκτερινές ώρες, στο μπαρ της πισίνας του ξενοδοχείου, μια μελαχρινή καλλονή με το χορό της κοιλιάς, συμπλήρωνε το τοπίο με αύρα ανατολής.
Την επόμενη μέρα, τελευταία της εκδρομής, επισκεπτόμαστε την αρχαία Ιεράπολη, μια πόλη των ελληνιστικών χρόνων, δίπλα από τα ερείπια της οποίας βρίσκεται ένα εντυπωσιακό δημιούργημα της φύσης. Ολόλευκα πετρώματα, σαν βαμβάκι, δημιούργημα εκατομμυρίων ετών, σχημάτισαν μεγάλες ασβεστολιθικές γούρνες, απλωμένες σε οριζόντιες αναβαθμίδες, γεμάτες με θερμό ιαματικό νερό. Το θέαμα, με χιλιάδες επισκέπτες καθημερινά να παίρνουν το ποδόλουτρό τους στο αρχαιότερο σπα του κόσμου, είναι όντως εντυπωσιακό.
Φτάνοντας στο Τουρκουτ-ρέις νωρίς το απόγευμα και επιβιβαζόμενοι στο πλοίο της επιστροφής, οι συζητήσεις της εκλεκτής συντροφιάς μας, για την τόσο επιτυχημένη εκδρομή, δίνουν και παίρνουν. Νομίζω όμως ότι η επίσκεψη στην Μικρασία, στην Κωνσταντινούπολη των θρύλων και της ιστορία, ξεπερνά τις εντυπώσεις μιας απλής εκδρομής και παίρνει άλλη διάσταση. Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο τα μνημεία, τα τοπία, η ιστορία, η σύγχρονη μεγαλούπολη, είναι και οι άνθρωποι. Αυτή η πόλη μοιάζει μ’ ένα παλιό αρχοντικό σπίτι, στο οποίο συγκατοικούν όλες οι γενιές των ενοίκων του, μαζί και οι αναμνήσεις τους. Και η ελληνική παρουσία στην Πόλη θα πλανιέται στον αέρα ακόμα και αν την εγκαταλείψουν οι Έλληνες μέχρις ενός.
Κάλυμνος, Ιούλιος 2014.

ioannispatellis@hotmail.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s