Από τον Γιάννη Θ. Πατέλλη

P.454[2]Κοίταζα τυχαία στο κομπιούτερ, εκεί που τα έχω αποθηκεύσει, μερικά από τα έργα του μεγάλου Καλύμνιου ζωγράφου Μανώλη Ζαΐρη (1875-1947). Η θεματολογία τους αφορά κυρίως τον κόσμο της χειρονακτικής εργασίας: Ψαράδες, εργάτες γης, καλαθάδες, ο σιδεράς, ο βαρελάς και ανάμεσά τους οι σιδερώστρες.
Δύο γυναικείες φιγούρες, η μία με ποδιά, πιθανότατα επαγγελματίες σιδερώστρες, σκυμμένες πάνω από ένα τραπέζι, με τα σίδερα και τα ρούχα μπροστά τους απλωμένα, επί το έργον. Τα σίδερα βέβαια είναι του κάρβουνου, της εποχής των γιαγιάδων μας. Αυτά που τώρα στολίζονται σε πολλά σπίτια ως αξιοπερίεργα ενθυμήματα.
Τόνοι ανθρώπινου ιδρώτα έχουν ποτίσει τη γη με το άροτρο, πριν εμφανιστούν τα μηχανοκίνητα τρακτέρ, τόνοι γυναικείου ιδρώτα έχουν χυθεί πάνω από το σίδερο με το κάρβουνο, που το χρησιμοποιούσαμε ακόμα και μέχρι τη δεκαετία του ’60.
Το ηλεκτρικό σίδερο ήταν μια μερική απελευθέρωση σε σύγκριση με εκείνο το βαρύ και δύσχρηστο του κάρβουνου. Σήμερα, χάρη στο ατμοσίδερο, το σιδέρωμα ναι μεν παραμένει βαρετό και μονότονο, αλλά όχι τόσο χρονοβόρο και εξαντλητικό όπως παλιά.
«Δεν πειράζει αν τα ρούχα σας είναι παλιά και μπαλωμένα, αρκεί να είναι καθαρά και σιδερωμένα», μας έλεγε η δασκάλα μας στο Δημοτικό τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, που η ρόμπα της γυάλιζε από το πολύ σίδερο. Εκατομμύρια γυναίκες έχουν παλέψει για να πετύχουν την τέλεια τσάκιση στο παντελόνι, για να κάνουν το πουκάμισο του άντρα τους, με τον τριμμένο γιακά, «να μιλάει». Τότε που το καλοσιδερωμένο ρούχο ήταν το τελευταίο οχυρό της αξιοπρέπειας των φτωχών.
«Στο σπίτι μου η σιδερώστρα δεν κλείνει ποτέ» έλεγαν παλιά πολύτεκνες νοικοκυρές, εννοώντας ότι πάντα τις περίμενε ένα βουνό ρούχα για σίδερο. «Δεν προλαβαίνω» θρηνούσαν άλλες, «σήμερα έστειλα το παιδί στο σχολείο ασιδέρωτο». Μεγάλη ντροπή!
Μικροαστικός καθωσπρεπισμός, νοικοκυροσύνη, καταπίεση των γυναικών, προσφορά στην οικογένεια, αγάπη στον άντρα και τα παιδιά, διαλέγετε και παίρνετε έναν απ’ όλους αυτούς τους χαρακτηρισμούς, ίσως και όλους μαζί.
Πριν λίγα χρόνια ακόμα το σιδέρωμα ήταν αποκλειστικό «προνόμιο» της γυναίκας του σπιτιού, της νοικοκυράς, της μάνας, της συζύγου. Σήμερα, η ισότητα των φύλων στις οικογένειες των νέων ανθρώπων, έχει επεκταθεί σε όλα τα επίπεδα, ιδιαίτερα στις δουλειές του σπιτιού. Ο μεγάλος χρόνος απουσίας της εργαζόμενης γυναίκας από το σπίτι, αν και όταν υπάρχει η δυσεύρετη πια δουλειά, οδηγεί μοιραία και το σύζυγο αντί για το «όνειρο στο κύμα» στα όνειρα… της σιδερώστρας. Για όσους υπάρχει η σχετική πείρα από τη φοιτητική ζωή τα πράγματα είναι πιο εύκολα, για τους πρωτάρηδες, η προσαρμογή στο σκληρό και ανώμαλο γήπεδο της σιδερώστρας, είναι επίπονη και χρονοβόρα.
Σε εποχές σκληρής λιτότητας και εξοικονόμησης ηλεκτρικής ενέργειας, ακούγονται πολλές φορές ανατρεπτικές συμβουλές από την τηλεόραση, ως προς τις παραδοσιακές αξίες της καθημερινής ζωής. Όπως, «μη σιδερώνετε τα ρούχα, απλώς να τα διπλώνετε».
Πράγματι πολλοί δεν δίνουν σημασία σήμερα στο σιδέρωμα, ιδίως με την επικράτηση του φλις και των άλλων συνθετικών υφασμάτων. Όμως το ασιδέρωτο ρούχο, για τους παρατηρητικούς, είναι ένα σημάδι εγκατάλειψης και όχι πάντα δείγμα αντισυμβατικότητας.
Κάλυμνος, Ιούνιος 2014.

ioannispatellis@hotmail.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s