100 χρόνια σημαίνουσας ιστορικής και πολιτιστικής αξίας

Συντάχθηκε από την Αφροδίτη Νανάκηdsc04907

Ένας άοκνος εργάτης του πνεύματος με πλήρη συναίσθηση της σπουδαιότητας του εγχειρήματος για τις μελλοντικές γενιές και της αναγκαιότητας να διασωθεί από τον φθοροποιό χρόνο η καταγεγραμμένη ιστορία της γενέθλιας γης (Κυριάκος Χατζηδάκης).

Μια νέα φιλόπονη επιστήμονας που απασχολείται στο Δήμο Καλυμνίων την κατάλληλη στιγμή (όταν έχει έρθει πλέον το πλήρωμα του χρόνου και νέες αναβολές δεν χωρούν) και συμβάλλει με τη δουλειά της στο να ολοκληρωθεί η σημαντικότατη προσπάθεια που ξεκίνησε χρόνια πριν και λόγω συγκυριών παρέμεινε ημιτελής (Ελένη Σκυλλά).

Ένας δημοτικός άρχοντας που στήριξε, ή καλύτερα πίεσε, για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού, δεδομένου ότι είδε σ’ αυτόν την εκπλήρωση ενός χρέους απέναντι στους συνδημότες του, στους ερευνητές του αύριο, στους προπάτορες και στα όσα οι τελευταίοι προσπάθησαν να διαφυλάξουν για τους επερχόμενους (Δημήτρης Διακομιχάλης).

Και τέλος, αρκετά πρόσωπα που ο Κ. Χατζηδάκης δεν παραλείπει να μνημονεύει και που συνέτειναν στην πραγμάτωση μιας ιδέας που παίρνει σάρκα και οστά και σύντομα θα είναι στη διάθεση του κάθε ενδιαφερόμενου να μελετήσει σε βάθος χρόνου την ιστορία του νησιού.

 Πρόκειται για τους πρωταγωνιστές της ολοκληρωμένης πια καταγραφής του Αρχείου της Δημογεροντίας–Δημαρχίας Καλύμνου. Μιας επίμοχθης απόπειρας η οποία αν και ξεκίνησε το 1983, έμελλε να αποπερατωθεί τριάντα χρόνια μετά. Ο κ. Χατζηδάκης ήταν εκείνος που έβαλε τον θεμέλιο λίθο αυτής της πρωτοβουλίας και εκείνος που θα γράψει τον επίλογό της.

Με την ζέση και τη φλόγα που διακρίνει τους ερευνητές οι οποίοι καταδύονται σε τόπους άγνωστους και δυσκολοπρόσιτους για τους πολλούς, μοιράστηκε μαζί μας τα όσα θαυμαστά σταχυολόγησε όλο αυτό το διάστημα της ενασχόλησής του με τους 285 αρχειακούς τόμους, δίνοντάς μας αρχικά μια εικόνα του υλικού που είχε στη διάθεσή του.

Ιστορία

100 χρόνων

Το αρχείο της Δημογεροντίας και της Δημαρχίας Καλύμνου καλύπτει χρονικά μια περίοδο 100 περίπου χρόνων (1863-1960).

Πρόκειται για ένα πλούσιο αρχειακό υλικό που περιλαμβάνει:

-τα τελευταία πενήντα (50) χρόνια της τουρκοκρατίας (1863-1912)

-την περίοδο της ιταλοκρατίας (1912-1941)

-τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια (1944 και έπειτα).

Δημαρχία υπήρχε πριν το 1869 και μετά το 1912. Στο μεσοδιάστημα καθιερώθηκε η Δημογεροντία χωρίς να αναφέρονται πουθενά οι σκοπιμότητες που επέβαλλαν την αλλαγή στην ονομασία του τρόπου διοίκησης του νησιού. Πιθανόν να είχε κάποια σχέση με την παροχή προνομίων στη διάρκεια της οθωμανικής αυτοκρατορίαςxatzidakis.

Μέσα από τους 285 περίπου τόμους του αρχείου αναδεικνύεται η πορεία της νεότερης Καλύμνου και δη:

-η διαμόρφωση και λειτουργία στην Κάλυμνο στα τέλη του 19ου αιώνα αξιοζήλευτων αυτοδιοικητικών θεσμών. Η κοινότητα λειτουργεί με ένα εντυπωσιακό διοικητικό σύστημα, παρέχοντας δωρεάν παιδεία και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη

-ο πρωταγωνιστικός ρόλος των Καλύμνιων στους αγώνες για την προάσπιση και προστασία των ζωτικών τους προνομίων

-η κοινωνική και οικονομική ζωή του νησιού και κυρίως η σκληρή βιοπάλη των σφουγγαράδων. Γίνεται μια λεπτομερής καταγραφή των καθημερινών έντονων και επίπονων προσπαθειών τους για επιβίωση, των κανονισμών που διέπουν τις σχέσεις καπετανέων και πληρωμάτων, τα ατυχήματα που πολλές φορές ήταν και θανατηφόρα και ειδικότερα ο αγώνας τους για την κατάργηση του σκάφανδρου του «εργαλείου του θανάτου», καθώς και

-τα δύσκολα χρόνια της ιταλικής κατοχής.

Προέλευση

στοιχείων

Η εξαγωγή των προαναφερόμενων συμπερασμάτων γίνεται μέσα από τη μελέτη πρακτικών συνεδριάσεων δημοτικών συμβουλίων, λαϊκών συνελεύσεων, διαφόρων επιτροπών που είχαν συσταθεί, εγγράφων  αλληλογραφίας επίσημης και ιδιωτικής δημοσίων προσώπων, σπογγαλιευτικών, συμβολαιογραφικών πράξεων κ.λπ.

Ταλαιπωρημένα βιβλία

dsc04913Τα βιβλία σήμερα φυλάσσονται σε ερμάρια του δημοτικού καταστήματος και από την πρώτη ματιά αντιλαμβάνεται κανείς πόσο κακόπαθα είναι. Την διαπίστωση αυτή έρχεται να ενισχύσει ο κ. Χατζηδάκης ο οποίος επικαλείται μαρτυρίες του αείμνηστου προέδρου του Αναγνωστηρίου «Αι μούσαι» Γ. Σακελλαρίδη. Σύμφωνα λοιπόν με τον τελευταίο, αρχικά οι τόμοι είχαν “βρει” καταφύγιο στο ταπητουργείο που λειτουργούσε παλιά (κατεδαφίστηκε) στον ίδιο χώρο που σήμερα βρίσκεται τα κτίριο που στεγάζει το ΚΑΠΗ. Μια νεροποντή είχε ως αποτέλεσμα να πλημμυρίσει το υπόγειο  του νεοκλασικού και τα βιβλία να υγρανθούν μέχρι τη μέση. Κατόπιν μεταφέρθηκαν στο κτίριο του ναυτικού μουσείου όπου και εκεί δεν είχαν καλύτερη τύχη. Κατά τη διάρκεια βομβαρδισμού του λιμανιού το 1943 βλήματα διαπέρασαν τα παράθυρα και προκάλεσαν διαμπερή τραύματα στους τόμους.

Τέλος οι συχνές μετακομίσεις των υπηρεσιών της Δημογεροντίας σε διάφορα κτίρια και η μεγάλη υγρασία των κτιρίων που εγκατέλειπαν συνέβαλαν επίσης στην φθορά τους.

«Ευθύνη που

με βασάνιζε»

dsc04910Οι προσπάθειες καταγραφής του αρχείου που ξεκινούσαν και έμεναν ημιτελείς όλα αυτά τα χρόνια στενοχωρούσε τον τέως λυκειάρχη και το, επί 33 χρόνια, μέλος της διοίκησης (διετέλεσε και πρόεδρος) του Αναγνωστηρίου «Αι Μούσαι» κ. Χατζηδάκη. «Ήταν μια ευθύνη που με βασάνιζε, με την οποία με είχαν μπολιάσει δυο φωτισμένοι άνθρωποι ο Ν. Δράκος και ο Γ. Κουκούλης και επειδή είμαι άνθρωπος που δεν μου αρέσει να αφήνω μισές δουλειές, ανέλαβα την υποχρέωσή αυτή. Βέβαια είχα την παρότρυνση και τη στήριξη του δημάρχου κ. Διακομιχάλη που έβλεπα ότι τον πονούσε το θέμα, καθώς  και την άψογη συνεργασία της Ελένης Σκυλλά, χωρίς την πολύτιμη βοήθεια της οποίας, τίποτα δεν θα προχωρούσε. Διαβάσαμε και οι δύο μια μια τις σελίδες των 285 τόμων για να μπορέσουμε να κάνουμε μια σωστή και λεπτομερή καταγραφή».

Αποκτά τη

δική του στέγη

Και αναφερόμαστε σε μια καταγραφή που διασφαλίζει και διασώζει αρχεία σημαίνουσας ιστορικής και πολιτιστικής αξίας, επιτυγχάνει την οργάνωση, διαχείριση και διάθεση της πληροφορίας, την ενημέρωση της ερευνητικής κοινότητας, τη διευκόλυνση κάθε είδους ερευνών και μελετών. Αλλά και την οικειοποίηση ενός ευρύτερου κοινού με τα τεκμήρια της πολιτικής και οικονομικής δραστηριότητας, των ιστορικών διαδρομών, καθώς και των κοινωνικών φαινομένων του νησιού της Καλύμνου.

Το επόμενο βήμα της δημοτικής αρχής είναι να εξασφαλίσει μια μόνιμη στέγη στο πολύτιμο αυτό υλικό, για το οποίο υλοποιήθηκε το πρώτο και δυσχερέστερο τμήμα της σωτηρίας του.

Ήδη προσανατολίζεται στην αναμόρφωση του παλιού δημοτικού φαρμακείου της χώρας, όπου αρχικά θα φιλοξενηθούν οι τόμοι του Αρχείου της Δημογεροντίας-Δημαρχίας Καλύμνου, οι οποίοι έχουν αρχίσει να μικροφωτογραφίζονται για να είναι και ηλεκτρονικά προσβάσιμοι (μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών). Έτσι λοιπόν σε συνδυασμό με την ταξινόμηση και την ευρετηρίαση του αρχειακού υλικού  θα είναι διαθέσιμοι προς μελέτη και έρευνα.

Στη συνέχεια προβλέπεται ότι στο ίδιο κτίριο θα φυλάσσονται παλαιές εφημερίδες και περιοδικά,  φωτογραφίες αλλά και κάθε έντυπο που έχει σχέση με την ιστορία του νησιού. Ήδη ιδιώτες συλλέκτες έχουν εκφράσει την βούλησή τους να παραχωρήσουν ιστορικό υλικό που έχουν στη διάθεσή τους, με την προϋπόθεση ότι θα έχει εξευρεθεί μια μόνιμη και ασφαλής στέγη.

Το κτίριο θα λειτουργήσει βάσει των κανόνων που διέπουν τα Γενικά Αρχεία του Κράτους.

__________________________________________________________________

Άθλος

 

Μόνο αν ξεφυλλίσει κανείς τους τόμους των βιβλίων που αποτελούν το Αρχείο της Δημογεροντίας-Δημαρχίας Καλύμνου αντιλαμβάνεται το δύσκολο του εγχειρήματος που κατόρθωσαν να φέρουν εις πέρας ο κ. Κυρ. Χατζηδάκης και η βοηθός του κ. Ελένη Σκυλλά.

Τα πολύ μικρά και δυσδιάκριτα γράμματα (η χρήση μεγεθυντικού φακού ήταν απαραίτητη τις περισσότερες φορές),  η φθορά που έχουν υποστεί τα βιβλία,  ο τρόπος γραφής κάνουν την καταγραφή του αρχειακού υλικού να φαντάζει πραγματικά με άθλο!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s