DSC06311«Ενδυθείτε τα προς δόξαν Θεού». Αυτή την ευχή δίνει η κ. Μαρία Πιτσιώτα όταν παραδίδει την ιερατική στολή που της παρήγγειλε κάποιος ιερέας και την οποία ετοίμασε με περισσή ευλάβεια, μεράκι, αγάπη γι’ αυτό που κάνει, έχοντας αφιερώσει μέρες και νύχτες ώστε το αποτέλεσμα να είναι αντάξιο της φήμης της.

Μοδίστρα αρχικά η κ. Μαρία στράφηκε τα τελευταία χρόνια στην υψηλή ραπτική αμφίων μαθητεύοντας δίπλα σε μια μοναχή που με χαρά της έδειξε τα μυστικά της τέχνης της για να είναι σήμερα στην Κάλυμνο η μοναδική ιεροράπτρια. Στο εργαστήριό της που βρίσκεται απέναντι από το 3ο Δημοτικό Σχολείο βρίσκει κανείς ενδύματα που αποτελούν είτε προσωπική παραγγελία ιερέων, είτε δωρεά πιστών για τον εφημέριο της ενορίας τους.

Όλα τους προσεγμένα μέχρι και την παραμικρή λεπτομέρεια, ραμμένα στο χέρι και φροντισμένα και ας γνωρίζει πως κάποια από αυτά είναι εσωτερικά ενδύματα που δεν θα τα δει ανθρώπου μάτι, πέρα από τον ιερέα που θα τα φορέσει. Εκεί ακριβώς έγκειται και ο επαγγελματισμός της και αυτό εκτιμούν και οι πελάτες της ιερείς.

Η κ. Μαρία είναι Σαλονικιά και βρίσκεται στην Κάλυμνο τα τελευταία χρόνια ράβοντας ιερατικά ενδύματα για εκείνους που, παρά τις πολλές βιοτεχνίες που έχουν ξεφυτρώσει ανά την Ελλάδα, επιμένουν στο χειροποίητο ένδυμα και όχι άδικα, επιλέγοντας να ράψουν μια στολή και καλή, παρά να έχουν περισσότερες πιο φθηνές αλλά να υπολείπονται σε ποιότητα, αντοχή και εμφάνιση. Οι παραγγελίες που δέχεται δεν περιορίζονται μόνο σε επίπεδο Καλύμνου, αλλά καταφθάνουν και από τα γειτονικά νησιά όπως την Κω και την Πάτμο, την Κρήτη, την Ξάνθη, το Άγιο Όρος κ.α.

Βέβαια η κρίση, η μείωση των μισθών των ιερέων όπως συνέβη σε όλο το δημόσιο τομέα, έχει τις συνέπειές της και στη δική της δουλειά, αλλά η ίδια επιμένει κάνοντας κι αυτή τις υποχωρήσεις της, όχι στον τρόπο και στην ποιότητα της δουλειάς της, αλλά στην τιμή των δημιουργημάτων της, πολλές φορές καλύπτοντας απλά το κόστος της και εισπράττοντας η ίδια όσο το δυνατόν λιγότερα εργατικά.

Το κόστος μιας στολής

Σύμφωνα με την Σαλονικιά ιεροράπτρια το κόστος μιας στολής είναι ανάλογο των υλικών που θα χρησιμοποιήσει για την κατασκευή της και σπεύδει ευθύς αμέσως να μας κάνει κατανοητή την διαφορά. Εκτός από την ποιότητα των υφασμάτων η τιμή ανεβαίνει πολύ όσον αφορά στα αξεσουάρ, δεδομένου ότι τα υλικά μπορεί να είναι τα πιο απλά, έως τα πιο πολυτελή, δηλαδή οι σταυροί και τα γαλόνια μπορεί να είναι με μεταλλική κλωστή ή από σμάλτο που μπορεί να στοιχίζουν, μόνο αυτά, γύρω στα 500 έως 600 ευρώ. Μπορεί δηλαδή κάποιος κληρικός να παραγγείλει μια στολή που το κόστος της δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ, αλλά μπορεί και να αγγίζει τα 2.000 ευρώ.

Και αν παλαιότερα ένας ιερέας έραβε δυο και τρεις στολές το χρόνο (τα Χριστούγεννα, το Πάσχα κ.λπ.) σήμερα μόλις και μετά βίας ράβει μια το χρόνο. Εκείνοι που δίνουν δουλειά σήμερα στην κ. Πιτσιώτα είναι οι νέοι ιερείς που αναγκαστικά θα πρέπει να ράψουν στολές, ενώ οι παλαιότεροι προσπαθούν να περάσουν με τις στολές που έραβαν τις καλές εποχές, είτε επιδιορθώνοντάς τες είτε αναπαλαιώνοντάς τες.

Γιατί η κ. Μαρία εκτός από καινούργιες στολές, συντηρεί και επιδιορθώνει παλαιές στολές, όπως επίσης ράβει εκκλησιαστικά είδη, καλύμματα Αγίας Τράπεζας, κουρτίνες πύλης, καλύμματα για προσκυνητάρια κ.α..

Παραδοσιακές στολές

Επίσης αναλαμβάνει και το ράψιμο παραδοσιακών στολών και τοπικών ενδυμασιών, όχι μόνο της Καλύμνου, αλλά και από οποιοδήποτε άλλο μέρος κατόπιν παραγγελίας. Έχει ράψει καλύμνικα φορέματα, αλλά και το γνωστό καβάδι το οποίο όπως μας υπογραμμίζει έχει πολλά κοινά στοιχεία με το ζωστικό, των ιερέων. Οι τιμές κι εδώ διαφέρουν ανάλογα με την ποιότητα των υφασμάτων και των υπόλοιπων υλικών. Έτσι λοιπόν μπορεί κανείς να ράψει ένα καλύμνικο φόρεμα με 150 ευρώ και ένα καβάδι με μεταξωτό ύφασμα μπορεί να στοιχίσει 800 έως 1000 ευρώ.

Διάδοχη κατάσταση

Το παρήγορο είναι πως η κ. Μαρία έχει ήδη βρει την διάδοχη κατάστασή της, μια νέα κοπέλα Καλυμνιά μόλις 18 ετών που θέλησε να διευρύνει το πεδίο γνώσης της πέρα από την μοδιστρική και ραπτική και να εισέλθει στο χώρο της υψηλής ραπτικής αμφίων. Η δασκάλα λέει τα καλύτερα για τη μαθήτριά της και έτσι μια ακόμη τέχνη θα βρει τους συνεχιστές της….

 

 

Τα ιερατικά άμφια

DSC00085Τα ιερατικά άμφια είναι τα ενδύματα που χρησιμοποιούνται από τους κληρικούς κατά τη Θεία Λειτουργία και άλλες ακολουθίες και εκκλησιαστικές τελετές. Ταυτόχρονα αποτελούν διακριτικά της εκκλησιαστικής ιεραρχίας και εξουσίας. Για κάθε έναν από τους τρεις βαθμούς της ιεροσύνης υπάρχει ένα συγκεκριμένο ενδυματολογικό σύνολο που αντιστοιχεί στο βαθμό του διακόνου, του ιερέα και του επισκόπου. Αρχικά ο όρος άμφια συναντάται στους Βυζαντινούς (μη εκκλησιαστικούς) συγγραφείς και δηλώνει πολύτιμα και λαμπρά υφάσματα. Αργότερα χαρακτηρίζει μόνο τα ενδύματα των αυτοκρατόρων και των κληρικών και στη μεταβυζαντινή εποχή μόνο τα ενδύματα των τελευταίων.

«Τα άμφια είναι κεντητά ή υφαντά. Τα κεντητά είναι συνήθως πολυτιμότερα γιατί παρουσιάζουν μεγάλο πλούτο στην τεχνική του κεντήματος και γιατί τις περισσότερες φορές χρησιμοποιούν πολύτιμη πρώτη ύλη, όπως χρυσό ή αργυρό σύρμα και διακόσμηση με πολύτιμους λίθους. Δυστυχώς από τον 17ο αιώνα και μετά το υψηλό κόστος οδήγησε στην σταδιακή εγκατάλειψη των χρυσοκέντητων αμφίων.

Η ύφανση των πολύτιμων αμφίων στους βυζαντινούς χρόνους γινόταν σε ειδικά εργαστήρια υφαντουργίας της αυτοκρατορίας. Ιδιαίτερα όμως γινόταν σε γυναικεία μοναστήρια, που συνέχισαν την εργασία τους αυτή και στην περίοδο της τουρκοκρατίας. Τα χρώματα που προτιμούσαν ήταν φωτεινά για τις τελετές σε χαρούμενες ημέρες και σκοτεινά για τις τελετές σε πένθιμες ημέρες. Ωστόσο είναι γεγονός ότι στο ιερατικά άμφια επικρατούσε γενικά το λευκό χρώμα ως σύμβολο αγνότητας και πνευματικής χαράς».

Συμβολισμοί

Τα άμφια του Διακόνου:

Το Στιχάριο. Είναι ποδήρης χιτώνας, κοινός για τους τρεις βαθμούς της Ιεροσύνης με φαρδιά μανίκια. Το χρώμα του είναι συνήθως λευκό, σύμβολο της αγνότητας και της πνευματικής χαράς. Συμβολίζει τη φωτεινή των Αγγέλων περιβολή και το καθαρό και αμόλυντο της ιερατικής τάξεως, καθαρότητα για την οποία οι Λειτουργοί καταξιούνται της θείας Χάρης.

Το Οράριο (orare = προσεύχεσθαι). Είναι ταινία υφάσματος, που φέρεται στον αριστερό ώμο, (με τα άκρα ένα εμπρός και ένα πίσω) και γραμμένο σ’ αυτό το Άγιος, Άγιος, Άγιος.

Τα Επιμάνικα. Με αυτά, κοινά και για τους τρεις βαθμούς της ιεροσύνης, συγκρατούνται τα άκρα του στιχαρίου μαζί με τα λοιπά ενδύματα του Λειτουργού. Εικονίζουν την παντοδύναμη ενέργεια του Θεού και των Τιμίων Δώρων που προσφέρονται με τα χέρια του Ιερουργού. Συμβολίζουν και τα δεσμά του Κυρίου με τα οποία δεμένος οδηγήθηκε προς τον Πιλάτο.

Τα άμφια του Πρεσβυτέρου

Το Στιχάριο, Τα Επιμάνικα
-Το Επιτραχήλιο
. Είναι σαν το οράριο, φέρεται στον τράχηλο από τους Πρεσβυτέρους και Επισκόπους και έχει και τα δύο άκρα εμπρός. Εικονίζει την άνωθεν κατερχόμενη χάρη του Παναγίου Πνεύματος. Τα κρόσσια που υπάρχουν στο κάτω άκρο του επιτραχηλίου συμβολίζουν τις ψυχές των ανθρώπων του ποιμνίου τους, για τις οποίες είναι υπεύθυνοι και θα λογοδοτήσουν κατά την ήμερα της κρίσεως. Χωρίς επιτραχήλιο καμία ιεροπραξία δεν μπορεί να τελεσθεί.
-Η Ζώνη. Η ζώνη την οποία φέρει ο Πρεσβύτερος και ο Επίσκοπος για να συγκρατεί τα άμφια, αποτελεί υπόμνηση της πνευματικής αποστολής και της ευθύνης τους. Συμβολίζει την ετοιμότητα που πρέπει να έχουν για την απόκρουση καθενός εναντίου, κατά την προτροπή του Κυρίου.
-Το Φελώνιο. Είναι ένδυμα αρχαϊκής μορφής, χωρίς χειρίδες (μανίκια) και φέρεται από την κεφαλή. Συμβολίζει τον άρραφο χιτώνα του Κυρίου και την επίγεια Εκκλησία. Όπως ο χιτώνας είναι άρραφος και ένα τεμάχιο, έτσι πρέπει και η Εκκλησία να είναι ΜΙΑ.

Το Επιγονάτιο. Είναι ρομβοειδές ύφασμα εξαρτώμενο από τη ζώνη με παράσταση τον Νιπτήρα του Μυστικού Δείπνου ή την Ανάσταση. Το φέρει ο Αρχιερέας και κάθε οφφικιούχος πρεσβύτερος. Εικονίζει το λέντιο με το όποιο ο Κύριος έπλυνε τα πόδια των Μαθητών Του.

Τα άμφια του Επισκόπου

Το Στιχάριο, τα Επιμάνικα, το Επιτραχήλιο, η ζώνη, το Επιγονάτιο,

-Ο Αρχιερατικός σάκκος. Αυτός αντικατέστησε στην περίοδο της τουρκοκρατίας το πολυσταύριο φελώνιο του Επισκόπου, που έγινε κατ’ απομίμηση του αυτοκρατορικού σάκκου. Διατήρησε όμως το συμβολισμό του φελωνίου, καθ’ όσον ο Αρχιερέας εικονίζει τον Χριστό.

-Το Ωμοφόριο (μικρό και μεγάλο). Είναι ταινία υφάσματος σταυρουμένη στο στήθος, με τα δύο άκρα το ένα εμπρός και το άλλο πίσω. Συμβολίζει το πλανηθέν πρόβατο που ο Χριστός έφερε επί των ώμων Του. Γι’ αυτό συνίσταται να είναι κατασκευασμένο με μαλλί προβάτου.

Ο Αρχιερατικός Μανδύας. Φέρεται από τον Αρχιερέα όταν χοροστατεί στις ιεροπραξίες που δεν απαιτείται πλήρης στολή, π.χ. κατά τη διάρκεια του Όρθρου.

2 responses »

  1. Ο/Η Βαγγέλης λέει:

    Μπράβο που υπάρχουν κάποιοι που τηρουν τις παραδόσεις ακόμα και σήμερα….πολύ καλή δουλεία…συγχαρητήρια!!!!!!

  2. Ο/Η Μαριαννα Μαρκετακη λέει:

    Κυρια Μαρία συγχαρητηρια θα ήθελα να μάθω κι εγώ Αλλά μένω Αθήνα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s