DSC07084Κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1980 στις θερμοπηγές Καλύμνου. Γεμάτα και τα οκτώ δίκλινα δωμάτια του ξενοδοχείου. Στο ισόγειο του κτιρίου, όπου διοχετεύεται το νερό των ιαματικών πηγών, άνθρωποι από κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά και πολλοί Καλύμνιοι, που πάσχουν από διάφορες παθήσεις (αρθροπάθειες, ρευματοπάθειες, οσφυαλγίες, δερματοπάθειες) περιμένουν στην αίθουσα αναμονής για να μπούνε στους ειδικά διαμορφωμένους χώρους και να κάνουν το λουτρό τους. Ο γιατρός στο παρακείμενο μικρό ιατρείο σε ετοιμότητα ανά πάσα στιγμή για να προσφέρει τις υπηρεσίες του. Μετά το λουτρό παίρνουν το καφεδάκι τους στο αναψυκτήριο-εστιατόριο απολαμβάνοντας την μοναδική θέα στη θάλασσα και στο λιμάνι της Πόθιας. Συνδυάζουν το τερπνόν μετά του ωφελίμου…

Αρκετοί άνθρωποι εργάζονται στα λουτρά. Είναι υπάλληλοι του Δήμου και έχουν αναλάβει την εύρυθμη λειτουργία του ξενοδοχείου και την καθαριότητα των λουτρών. Κάθε χρόνο, από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβρη η περιοχή αυτή του νησιού σφύζει από ζωή. Άλλωστε οι θεραπευτικές ιδιότητες των πηγών της Καλύμνου είναι ξακουστές….

Αυτή ήταν η περιγραφή των καλών ημερών για τα Θέρμα που έκανε στους μαθητές της Περιβαλλοντικής Ομάδας του Νικηφόρειου 1ου Γυμνασίου Καλύμνου ο δημοτικός υπάλληλος κ. Γιώργος Ποντικός ο οποίος εργάστηκε για ένα διάστημα (1986-1987) στις εγκαταστάσεις όταν αυτές ήταν σε πλήρη λειτουργία.

Χθες Κυριακή, οι μαθητές (της Β΄και Γ’ Τάξης) συνοδευόμενοι από τον καθηγητή τους κ. Βασίλη Καλογεράκη περιηγήθηκαν στο χώρο με οδηγό τον κ. Ποντικό και προσπάθησαν να συνθέσουν στο μυαλό τους την εικόνα των πηγών πριν από δεκαετίες σύμφωνα με τα στοιχεία που τους παρείχε ο πρώην εργαζόμενος στα λουτρά. Και τούτο γιατί οι ιαματικές πηγές Θερμών Καλύμνου και δη οι ευεργετικές τους ιδιότητες, η ιστορία τους, ο τρόπος λειτουργίας τους, αποτελούν το νέο αντικείμενο έρευνας της Περιβαλλοντικής Ομάδας. Τα παιδιά στο πλαίσιο αυτής της ερευνητικής δουλειάς, θα επισκεφθούν τον επόμενο μήνα τις Θερμοπύλες και τα ιαματικά λουτρά Λαγκαδά Θεσσαλονίκης.

Με το βιβλίο του Δ. Ρεϊση ανά χείρας

Δεύτερος οδηγός της Ομάδας ήταν το βιβλίο «Περιγραφή της Νήσου Καλύμνου» που εξέδωσε το 1913 ο καθηγητής Διονύσιος Ν. Ρεϊσης και ανατυπώθηκε το 2008:

DSC07101«Από το ακρωτήριον του Αγίου Γεωργίου, εάν στραφώμεν προς βορράν, μετά 20 λεπτά, αφού παρακάμψωμεν εν μικρόν ακρωτήριον της Κουρούνας, ενώ αριστερά θα έχωμεν του Αγίου Γεωργίου τες Πεζούλες, άνωθεν των οποίων είναι το παρεκκλήσιον του ομώνυμου Αγίου, φθάνομεν εις τα Θέρμα. Εις τα Θέρμα, ως και η ονομασία φανερώνει, υπάρχουσι θερμαί πηγαί υδάτων, αίτινες ανακαλύφθησαν όλως τυχαίως υπό εργατών προ δέκα σχεδόν ετών. Τα λουτρά της Καλύμνου εκ της χημικής αναλύσεως και εκ των λαμπρών αποτελεσμάτων ευρίσκονται πολύ καλύτερα της Νισύρου και της Αιδηψού. Εάν δε η δημαρχία είχε τους πόρους ώστε καταλλήλως να επιδιορθώση ταύτα, ουδεμία αμφιβολία υπάρχει ότι πλούτος θα εισήγετο εις την νήσον ημών, απέχουσι δε της πρωτευούσης 20 λεπτά της ώρας».

Από την παραπάνω περιγραφή και σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχε τόσο ο κ. Ποντικός όσο και ο κ. Παύλος Κουφάκης που κατοικεί στην περιοχή, τα παιδιά έμαθαν πως η πρόσβαση στα Θέρμα γινόταν τα πρώτα χρόνια μόνο από τη θάλασσα (λόγω έλλειψης αμαξωτού δρόμου) με μικρά καϊκια που εκτελούσαν το δρομολόγιο Πόθια-Θέρμα-Βλυχάδια.

Μπορεί ο Δ. Ρεϊσης στο βιβλίο του να αναφέρει πως οι πηγές ανακαλύφθηκαν το 1903, από την καταγραφή όμως του αρχείου της Δημογεροντίας βρέθηκε έγγραφο του 1897 προς την Πύλη ότι στην περιοχή υπάρχουν θερμοπηγές και ζητούνταν η έγκριση για την αξιοποίησή τους.

Διαχωρισμός λόγω μολυμαστικών ασθενειών

Το 1923 επί Ιταλοκρατίας γίνεται επικαιροποίηση του κανονισμού λειτουργίας των πηγών και λόγω των μολυμαστικών ασθενειών που βρίσκονταν σε έξαρση, προβλέπεται η παραχώρηση συγκεκριμένων λουτήρων στους ασθενείς εκείνους για τους οποίους υπήρχαν αμφιβολίες για την κατάσταση της υγείας τους, ώστε να περιορίσουν την εξάπλωση τυχόν λοιμοδών νόσων. Μεσολαβεί ο παγκόσμιος πόλεμος και μετά το ’50 και ενώ είχε ήδη γίνει η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα, οι πηγές τίθενται ξανά σε λειτουργία αναγνωρισμένες πλέον επίσημα από το ελληνικό κράτος. Η λειτουργία τους διαρκεί μέχρι το 1990 περίπου όπου και τα λουτρά και το ξενοδοχείο κλείνουν και σήμερα παραμένει ανοιχτό μόνο το εστιατόριο.

Μετρήσεις και απορίες των μαθητών

Οι μαθητές προχώρησαν και σε μετρήσεις κατά τη χθεσινή τους επίσκεψη στις πηγές. Ανασύροντας το θερμόμετρό τους από την δεξαμενή στο σημείο εξόδου ο δείκτης έδειξε 34 βαθμούς. Ο κ. Καλογεράκης τους ενημέρωσε πως η ζώνη τροφοδοσίας των πηγών είναι η θάλασσα και πως πρόκειται για έναν φυσικό ανανεώσιμο πόρο ο οποίος με κατάλληλη διαχείριση θα μπορούσε να έχει και ενεργειακή χρήση προκειμένου, για παράδειγμα να θερμαίνει το κτίριο και να καταστεί έτσι η όλη εγκατάσταση μια αυτοδύναμη μονάδα.

Συνεχίζοντας επισημάνθηκε πως ιαματικές πηγές συναντάμε σε όλο το ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου, ενώ σε ερώτηση μαθήτριας για το αν οι πηγές μπορούν να χάσουν την ιαματική τους ιδιότητα, τονίστηκε πως αυτό μπορεί να συμβεί, παραδείγματος χάρη σε μια μεγάλη γεωλογική ανακατάταξη όπως είναι ένας σεισμός.

Τέλος έγινε αναφορά και στη χρήση που έχουν σήμερα οι θερμοπηγές ανά τον κόσμο, δεδομένου ότι εκτός από θεραπευτική, πολλοί της επιλέγουν για ευεξία αλλά και πρόληψη ασθενειών.

Περί αξιοποίησης

Στην επίσημη ιστοσελίδα του Συνδέσμου Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας αναφέρονται τα εξής στοιχεία:

«Οι πρώτες αναφορές για την ιαματική πηγή Θερμών Καλύμνου χρονολογούνται από τα τέλη του 18ου αιώνα και συγκεκριμένα κατά την ιταλική κατοχή του νησιού. Η λειτουργία του υδροθεραπευτηρίου σταμάτησε το 1990 και έκτοτε εγκαταλείφθηκε. Η σημερινή τουριστική δραστηριότητα στη θέση της θερμομεταλλικής πηγής περιλαμβάνει αποκλειστικά και μόνο το εν ενεργεία αναψυκτήριο – εστιατόριο, την ομάδα καταδύσεων και την αξιοποίηση των παρακειμένων της πηγής, όμορφων παραλιών. Ιδιαίτερης σημασίας και προτεραιότητας για το δήμο Καλύμνου αποτελεί η μελλοντική αξιοποίηση της ιαματικής πηγής και η κατασκευή και λειτουργία μιας σύγχρονης μονάδας θερμαλισμού».

Χαρακτηρισμός του ιαματικού νερού Θερμών Δήμου Καλυμνίων Δωδεκανήσου:

Α) Θερμό (σήμερα 23-3-2014, η θερμοκρασία του ήταν 33,9 οC)

Γ) Υπερτονικό (λόγω των διαλυμένων σωματιδίων)

Δ) Ασθενώς ραδιενεργό

Β) Μεταλλικό , περιέχει ιόντα   Na+ (Νατρίου), K+ (Καλίου), Cl(Χλωρίου) ιχνοστοιχείο Β (Βόριο) κ.α

Πηγή :  «Ιαματικοί φυσικοί πόροι και θερμαλισμός»- Ζήσης Αγγελίδης (ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού) -Θεσσαλονίκη 2008 ( σελίδα 122).

 

Από τις πλέον αξιόλογες δουλειές της Περιβαλλοντικής Ομάδας του Νικηφόρειου Γυμνασίου, οι οποίες και εκδόθηκαν πρέπει να αναφέρουμε τις παρακάτω:

-«Σπήλαια της Καλύμνου: Τα υπόγεια παλάτια της Καλύμνου» (2005)

-«Φρύγανα, ο θησαυρός» (ημερολόγιο-2012-2013)

-«Τα Φυτικά Τοπωνύμια της Καλύμνου» (ημερολόγιο-2014)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s