ΙΣΟΓΕΙΟ-2…«Όλη η ιστορία του ελληνικού πολιτισμού συγκεντρωμένη σε ένα μουσείο»…
…«Πολύ καλό! Έπρεπε να μένει ανοιχτό όλο το χρόνο. Η Κάλυμνος έχει τελικά ιστορία μεγαλύτερη από αυτή που είναι διαδεδομένη».
…«Πολύ πιο πάνω από τις προσδοκίες μου. Θα άξιζε καλύτερη και περίοπτη θέση. Ένα κτίριο στο λιμάνι της Καλύμνου ή σε άλλη περιοχή ώστε να διαφημίζεται ευκολότερα ο θησαυρός του που είναι μοναδικός όχι μόνο για την ελληνική αρχαιολογία, αλλά και για την παγκόσμια κληρονομιά»…
…«Αισθανθήκαμε να περιδιαβαίνουμε την ιστορία της Καλύμνου αλλά και του ελληνικού πολιτισμού, ταξινομώντας όσο καλύτερα γίνεται τις γνώσεις και τις πληροφορίες που μας παρείχε η συγκεκριμένη κληρονομιά του μουσείου»…
…«Ασυνήθιστο καλαισθητικό στήσιμο για κρατικό αρχαιολογικό μουσείο. Απαράδεκτο που δεν επιτρέπεται η φωτογράφηση»…

Όση ώρα περίμενα στο χώρο υποδοχής του Αρχαιολογικού Μουσείου Καλύμνου τον υπεύθυνο αρχαιολόγο κ. Μιχάλη Κουτελλά, άδραξα την ευκαιρία να ξεφυλλίσω το βιβλίο με τις εντυπώσεις των επισκεπτών και να σταχυολογήσω κάποιες από αυτές, οι οποίες έδωσαν το έναυσμα για την συζήτηση που προηγήθηκε της ξενάγησης.
Ο κ. Κουτελλάς παραδέχθηκε πως έχει ακούσει να επαναλαμβάνονται κατά κόρον σχόλια για την τοποθεσία του μουσείου για να υπογραμμίσει πρώτον πως αν δεν κατασκευάζονταν στη συγκεκριμένη έκταση που παραχωρήθηκε, το πιθανότερο είναι ότι σήμερα η Κάλυμνος δεν θα είχε αρχαιολογικό μουσείο και δεύτερον ότι δεν ενδείκνυται τα μουσεία να λειτουργούν δίπλα στη θάλασσα δεδομένου ότι τα άλατα έχουν φθοροποιό αποτέλεσμα στα μνημεία.
Όσον αφορά στη λειτουργία του, ενημερωθήκαμε πως φέτος το χειμώνα θα είναι ανοιχτό τέσσερις φορές την εβδομάδα (αν και το προσωπικό αποτελείται από τον έναν και μοναδικό φύλακα) και συγκεκριμένα κάθε Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή και Κυριακή από τις 8.30 το πρωί έως τις 2.30 το μεσημέρι, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στα σχολεία του νησιού και όχι μόνο, να το επισκεφθούν.
Η απαγόρευση της φωτογράφησης έχει πλέον αρθεί (τα εκθέματα έχουν δημοσιευθεί στο σύνολό τους), ενώ για τη σπουδαιότητα των αρχαιολογικών ευρημάτων που φιλοξενούνται στο μουσείο αλλά και για την σπανιότητα κάποιων εξ΄αυτών, ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να το διαπιστώσει ιδίοις όμμασι ολοκληρώνοντας την περιήγησή του και στις τρεις αίθουσες.

Η «Κυρά της Καλύμνου» απέκτησε σπίτι
DSC01383Αυτός ήταν ο τίτλος ρεπορτάζ στην εφημερίδα «Το Βήμα» στις 9 Απριλίου του 2009, παραμονή των εγκαινίων του Αρχαιολογικού Μουσείου Καλύμνου στο οποίο αναφέρονταν πως η «Κυρά της Καλύμνου» θα αποτελεί σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες του. Και πράγματι, η χάλκινη κολοσσιαία γυναικεία μορφή που «αναδύθηκε» από τη θαλάσσια περιοχή της Καλύμνου συντηρήθηκε και εκτέθηκε επί χρόνια στην Αθήνα, επέστρεψε στην Κάλυμνο και αποτελεί έναν σημαντικό πόλο ενδιαφέροντος για τους επισκέπτες. Στον αντίποδα βρίσκονται ο μεγάλος αριθμός γλυπτών αναθημάτων στο Ιερό του Δαλίου Απόλλωνος και ένα τεράστιο λατρευτικό άγαλμα του Ασκληπιού.
Στα 386 τ.μ. της έκθεσης παρουσιάζεται η ιστορική και πολιτιστική πορεία του τόπου από τους προϊστορικούς έως και τους μεταβυζαντινούς χρόνους, μέσα από την παρουσίαση ενός μεγάλου αριθμού από χάλκινα και μαρμάρινα γλυπτά, επιγραφές, πήλινα αγγεία, ειδώλια, εργαλεία, νομίσματα, λατρευτικά αντικείμενα, μικροτεχνήματα και όπλα.

Από τα σπλάχνα της καλυμνιακής γης
Σύμφωνα λοιπόν με τα όσα μας έδειξε και μας είπε ο κ. Μιχάλης Κουτελλάς:
Στις δύο μεγάλες αίθουσες του ισογείου παρουσιάζονται αρχαιολογικά ευρήματα, των προχριστιανικών χρόνων. Στην πρώτη αίθουσα εκτίθενται αντικείμενα καθημερινής χρήσης της προϊστορικής περιόδου (Νεολιθική Εποχή και Εποχή του Χαλκού, τέλη 6ης έως τέλη 1ης χιλιετίας π. Χ.), όπως πήλινα σκεύη και ειδώλια, λίθινα και οστέινα εργαλεία, τα οποία προέρχονται από ανασκαφές σε προϊστορικά σπήλαια της Καλύμνου. Την υπόλοιπη αίθουσα καλύπτουν εκθέματα από το αρχαίο Ιερό του Δαλίου (Δηλίου) Απόλλωνα, το οποίο αποτελούσε το πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της αρχαίας Καλύμνου. Πρόκειται για αφιερώματα των Καλυμνίων στο θεό, όπως πήλινα αγγεία, ειδώλια ζώων, μαρμάρινα αγάλματα θεών και θνητών, καθώς και επιγραφές για σημαντικές υποθέσεις του νησιού. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν το υπερφυσικών διαστάσεων άγαλμα του θεού Ασκληπιού και μικρότερα αγάλματα του Απόλλωνα και της Αθηνάς. Επίσης η μεγάλη επιγραφή που αναφέρει την κατασκευή του θεάτρου από την Ευτελιστράτη, κόρη του Αρατίωνα. Η επιγραφή αυτή επιβεβαιώνει την ιδιαίτερη θέση της γυναίκας στην αρχαία Κάλυμνο.

Ένας διαφορετικός Κούρος
DSC01305Από τα σπλάχνα της καλυμνιακής γης ήρθε στο φως ο ντυμένος Κούρος του 530 π.Χ., που είναι ενεπίγραφος (πρόκειται για ανάθημα προς τον Απόλλωνα). Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν πως ο Κούρος, έτσι όπως είναι ντυμένος, δείχνει τις στενές σχέσεις που είχε το νησί με τις απέναντι ακτές της Ιωνίας, όπου απαντώνται ανάλογης μορφής έργα, που σπανίζουν εκείνη την εποχή στην υπόλοιπη Ελλάδα. Το ενδιαφέρον είναι ότι σώζει και τα χρώματά του, ένα γλυκό κρεμεζί (κόκκινο), με το οποίο ήταν επιζωγραφισμένος.
Ο Κούρος μαζί με τον γιγάντιο Ασκληπιό (3 μέτρα) βρέθηκαν τυχαία, όταν αγρότες σκάβοντας ένα αυλάκι για να ποτίζουν τα ζώα τους ανακάλυψαν έναν αποθέτη γεμάτο σπασμένα αρχαία αγάλματα. Στον βυζαντινό αυτόν αποθέτη έριχναν οι χριστιανοί τα ειδωλολατρικά σύμβολα, αφού πρώτα τα έσπαγαν. Η περιοχή ήταν πλούσια από αυτά, γιατί εκεί υπήρχε το φημισμένο ιερό του Δαλίου Απόλλωνος. Είχαν τότε βρεθεί κομματιασμένα άκρα ανδρικών μορφών, λαιμοί, πτυχώσεις, βάσεις, τα οποία επανασυγκολλήθηκαν, συντηρήθηκαν και εκτίθενται σήμερα στο μουσείο.

Χάλκινα αγάλματα
Στη δεύτερη αίθουσα εκτίθενται χάλκινα αγάλματα προερχόμενα, από αρχαία ναυάγια πλοίων γύρω από το νησί της Καλύμνου, τα οποία αλιεύτηκαν από Καλύμνιους ψαράδες. Δεσπόζει «Η κόρη της Καλύμνου» το χάλκινο άγαλμα γυναίκας που καλύπτεται με χιτώνα και κροσσωτό ιμάτιο, υπερφυσικού μεγέθους. Βρέθηκε τυχαία το 1994 στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ψερίμου και Καλύμνου από τον Αντ. Χατζηαντωνίου και παραδόθηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων. Μεταφέρθηκε για συντήρηση στα εργαστήριά της στην Αθήνα και στη συνέχεια στο εργαστήριο χαλκίνων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Το 2005 εκτέθηκε στη Συλλογή Χαλκών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου έως τον Νοέμβριο του 2008, οπότε και μεταφέρθηκε στο νησί της Καλύμνου.

Το θέμα είναι σε ποιο μουσείο θα επανενωθεί
016Σε περίοπτη θέση βρίσκεται και η κεφαλή ηγεμόνα με καπέλο, τα σκέλη εφίππου άνδρα με τα περίτεχνα σανδάλια τους πτερνιστήρες και το δελφίνι. Αργότερα ανασύρθηκε από τα δίχτυα Καλύμνιων ψαράδων και το υπόλοιπο σώμα του έφιππου θωρακοφόρου, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει γίνει κάτι για την επανένωση του αγάλματος. ΘΩΡΑΚΟΦΟΡΟΣ 1Αν δεν κινηθούν έγκαιρα οι τοπικές αρχές είναι πολύ σοβαρό το ενδεχόμενο να αποσπασθούν από το Αρχαιολογικό Μουσείο Καλύμνου και τα άλλα δύο τμήματά του (κεφαλή και σκέλη) προκειμένου ο ανδριάντας να εκτεθεί ολοκληρωμένος σε κάποιο άλλο μουσείο.014
Στον ίδιο χώρο υπάρχουν και προθήκες με ευρήματα από αρχαίους τάφους και από τον ελληνιστικό – ρωμαϊκό οικισμό στην περιοχή Δάμος. Από αυτά ξεχωρίζουν τα μοναδικής αξίας και τέχνης χρυσά κοσμήματα των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων.

Βυζαντινοί και μεταβυζαντινοί χρόνοι
Η συνέχεια της ζωής και η πολιτιστική διαδρομή της Καλύμνου κατά τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους παρουσιάζονται στον όροφο του Αρχαιολογικού Μουσείου. Εδώ εκτίθενται αντιπροσωπευτικά ευρήματα από τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή περίοδο. Στην αρχή της έκθεσης παρέχονται γενικού περιεχομένου πληροφορίες, σε τρεις μεγάλες πινακίδες με κείμενα, φωτογραφίες και σχέδια, για τις τρεις κύριες ιστορικές περιόδους του νησιού, Παλαιοχριστιανική (4ος-7ος αιώνας), Βυζαντινή (7ος-αρχές 14ου αιώνα) και Μεταβυζαντινή – Ιπποτοκρατία (αρχές 14ου αιώνα – 1523). Στη συνέχεια και μέσα από τη διάρθρωση σε πέντε κύριες θεματικές ενότητες, παρουσιάζονται η οργάνωση των οικισμών, η καθημερινή ζωή, η οικονομία – εμπόριο, η σχέση των Χριστιανών με το θάνατο και τέλος ο πνευματικός βίος – λατρεία.
Η έκθεση περιλαμβάνει αντικείμενα, που προέρχονται από οικισμούς, εκκλησίες και τάφους της Καλύμνου, αποσκοπώντας στο να παρουσιάσει διάφορες όψεις της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής των κατοίκων του νησιού, κατά την Παλαιοχριστιανική, τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή περίοδο. Αρχιτεκτονικά γλυπτά, χρηστική κεραμική, σκεύη και εργαλεία, αντικείμενα λατρείας, νομίσματα και ταφικά κτερίσματα φωτίζουν ποικίλες πτυχές του καθημερινού βίου, την ιδεολογία και γενικότερα την κοινωνία της εποχής. Το πιο εντυπωσιακό τμήμα της βυζαντινής έκθεσης αποτελεί η ενότητα με τα μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη από εκκλησίες των πρώτων χριστιανικών χρόνων (5ου – 6ου μ. Χ. αι.).

Να δημιουργηθεί στην Κάλυμνο Μουσείο Ενάλιων ευρημάτων
Κάποιοι αμφορείς που εκτίθενται στο μουσείο, δίνουν την ευκαιρία στον κ. Κουτελλά να διατυπώσει την πρότασή του για δημιουργία στο νησί ενός Μουσείου Ενάλιων Ευρημάτων, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως η Κάλυμνος διαθέτει την πιο πλούσια συλλογή σε εμπορικούς αμφορείς. «Διαθέτουμε τον μεγαλύτερο σπογγαλιευτικό στόλο σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο. Ως εκ τούτου έχει “αναδυθεί” από το βυθό της θάλασσας μεγάλη ποικιλία αμφορέων που προέρχονται από ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου και όχι μόνο, όπως από την Πορτογαλία, την Τυνησία, την Λιβύη, την Αίγυπτο, την Φοινίκη, από όλες τις οινοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας κ.α. Σήμερα εκατοντάδες από αυτούς φυλάσσονται στο Ναυτικό Μουσείο, στο Αρχαιολογικό και σε σπίτια ιδιωτών. Θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν σε έναν χώρο και να αναδειχθεί όλος αυτός ο πλούτος».
* Ευχαριστούμε θερμά την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου η διεύθυνση της οποίας ανταποκρίθηκε πρόθυμα στο αίτημά μας για την πραγματοποίηση του ρεπορτάζ και την φωτογράφηση στο εσωτερικό του Αρχαιολογικού Μουσείου.

4 responses »

  1. Θα ηθελα να σταματησω σε ενα σημειο του κατα τα αλλα πολυ καλου αρθρου αυτου, που θελει αναθεωρηση …
    Ειναι λοιπον γραμμενο το εξης :
    » … Ο Κούρος μαζί με τον γιγάντιο Ασκληπιό (3 μέτρα) βρέθηκαν τυχαία, όταν αγρότες σκάβοντας ένα αυλάκι για να ποτίζουν τα ζώα τους
    ανακάλυψαν έναν αποθέτη γεμάτο σπασμένα αρχαία αγάλματα. Στον
    βυζαντινό αυτόν αποθέτη έριχναν οι χριστιανοί τα ειδωλολατρικά σύμβολα,
    αφού πρώτα τα έσπαγαν. Η περιοχή ήταν πλούσια από αυτά, γιατί εκεί
    υπήρχε το φημισμένο ιερό του Δαλίου Απόλλωνος. Είχαν τότε βρεθεί
    κομματιασμένα άκρα ανδρικών μορφών, λαιμοί, πτυχώσεις, βάσεις, τα οποία
    επανασυγκολλήθηκαν, συντηρήθηκαν και εκτίθενται σήμερα στο μουσείο…»
    Εδω λοιπον να διορθωσω τον οποιον το συνεραψε και ως φιλογος, αρχαιολατρης οσον αφορα στην ιστορια της Ελλαδας μας και στα αριστουργηματα της πνευματικα ιδιαιτερως, που σε αυτα ειναι και τα καλλητεχνικα, και ως Αρχαιολογος που δεν εγινα ποτε, αλλα με αρκετες γνωσεις, γιατι δεν τελειωσα ποτε αυτη την ειδικοτητα για δικους μου λογους.
    Οι αποθετες ΔΕΝ σκαυτηκαν απ τους Βυζαντινους η Χριστιανους, αλλα υπηρξαν και προ Χριστου.
    Διαβαστε την Ιστορια των Περσικων Πολεμων, εκει θα δειτε οτι οταν οι Περσες κατελαβαν την Αθηνα κατεστρεψαν πολλα αγαλματα και οχι μονο φυσικα και ολα αυτα μετα το τελος των πολεμων αυτων, οι Αθηναναιοι αρχιζοντας την προσπαθεια τους της ανοικοδομισης της Αθηνας ΕΘΆΨΑΝ τα αγαλματα τους τα σπασμενα σε αποθετες ΓΙΑΤΙ αποτελουσε ταφικη συνηθεια αυτη … υπηρχε δηλαδη στην δικη τους θεολογια κατι τετοιο γιατι εκτος απο πολεμους που καταστρεφονται εργα τεχνης, υπαρχουν και τα ατυχηματα η η φωτια …
    Θυνηθειτε τα Ξοανα και αλλα που ευρεθησαν καμενα και θαμενα οπως αυτο της Ηρας στην Σαμο.
    ΑΡΑ λοιπον η αναφορα στους καταστροφεις Χριστιανους της Βυζαντινης περιοδου ειναι ατυχης για να μην πω οτι ειναι εκ του πονηρου.
    Δεν παραβλεπω το γεγονος της υπαρξης περιοδου, που οντως οι Χριστιανοι κατεστρεψαν καποια αριστουργηματα, αλλα να μην ξεχναμε, οτι, εγιναν ολα αυτα απο ιδιαιτερα φανατικους σε μια εποχη που, οτιδηποτε παγανιστικο λατρευτικο, αποτελουσε «κακο» και οχι αριστουργημα. Ως αριστουργηματα χαρακτηριστηκαν σε υστερες εποχες οπως τους τρεις (και γενναια το γραφω) αιωνες 19ο και 20ο.
    Να μην ξεχναμε επισης, πως, καταστροφες και βανδαλισμους και βαρβαρες ζημιες υπέστησαν τα εργα τεχνης στην Ελλαδα μας ακομα και απ τους Ρωμαιους … ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΜΕ τους Τουρκους, οχι μονο αυτους πουπουλησαν στον Ελγιν, αλλος αυτος πολιισμενος, αλλα αυτους της κατεχομενης Κυπρου, που πωλουν αριστοργηματα αρχαιοελληνικα και βυζαντνα …
    Μην τα … φορτωνουμε ολα στους κακους Χριστιανους … Ας βαλουμε τελος καποτε στην προπαγανδα και στον φανατισμο των νεοπαγανιστων, αθεων κλπ …. Μην εθελοτυφλουμε …
    Ο αρθρογραφος θα πρεπει να αναθεωρησει αμεσα …
    Συγχωρεστε μου την παρεμβαση.

    • Ο/Η Δημήτρης Καμπούρης λέει:

      Σε κάθε περίπτωση, είναι γνωστή η μανία καταστροφής όπως και εγκληματικών άλλωστε πράξεων (Υπατία η Αλεξανδρινή π.χ.) των πρώτων χριστιανών αλλά και των μετέπειτα Βυζαντινών απέναντι σε οτιδήποτε αρχαιοελληνικό – ορθολογικό (στην προσπάθεια τους πάντα εξαλείφοντας, μιαν αντίπαλη κραταιά τότε θρησκεία).
      Σε κάθε περίπτωση…
      Επίσης κάθε προσπάθεια συγκάλυψης ή παραποίησης ιστορικών γεγονότων είναι πέρα για πέρα θλιβερή!
      Αυτά… κι ας μην είμαι ο αρχαιολόγος που δεν έγινα!!!

  2. Δημητρη μου, εχεις απόλυτο δικιο … η παραποιηση ειναι θλιβερη, αλλα ακομα χειροτερη η ημιμάθεια που συνοδευεται με το εγωϊστικο γνωριζω και επιμενω, και που οδηγει στο να εθελοτυφλουμε … Παγιδα που δυσκολα ξεφυγαν πολλοι.
    Οι Χολυγουντιανες προσπαθειες στο να ξαναγραφει η ιστορια με τον δικο τους τροπο, ειναι γνωστες … Καλο θα ηταν να ειμαστε στην σωστη πλευρα της γνωσης και να μην τα βλεπουμε τα πραγματα με την οπαδικη διαθεση που καποιοι μας … φυτεψαν …
    Για να μην καταχρωμαι τον χωρο και να μην αλλαζουμε το θεμα του αρθρου και την σημασια του τι θελει να προβαλει, σταματω εδω, αλλα σιγουρα μπορω να σε/σας ενημερωσω για την ιστορικη «αληθινη αληθεια» αντικειμενικα, με αποδειξεις και οχι με … φανταστικα σεναρια …
    Να ειστε καλα ολοι σας … ευχαριστω και συγγνωμη για την καταχρηση της φιλοξενιας σας ….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s