thumbnail_Καντούνι 1920Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης

Και σήμερα ακόμα, σε όλα σχεδόν τα σπίτια, βρίσκονται παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες λησμονημένες σε ντουλάπια ή σκονισμένα ράφια, μέσα σε χάρτινα ή μεταλλικά κουτιά.  Απαθανάτισαν οικογενειακές συνάξεις από ευτυχή γεγονότα με συγγενικά ή φιλικά πρόσωπα, ταξίδια ή τελετές, τοπία που εντυπωσίασαν, σημαντικές στιγμές της ζωής των εικονιζομένων.

Κάποια από αυτά τα κουτιά «ξεκαθαρίστηκαν» σε μετακομίσεις και ανακαινίσεις από ράθυμους επιγόνους, οι οποίοι  θεώρησαν ότι δεν άξιζε να πιάνουν πολύτιμο χώρο στο σπίτι που κληρονόμησαν. Μερικά άλλα φαίνεται να γλύτωσαν τους ανακαινιστικούς ίστρους, γιατί βλέπουμε τώρα το πολύτιμο περιεχόμενό τους να προβάλλεται στην θαυμάσια ιστοσελίδα του Μάνου Τρικοίλη και τον συνεργατών του, «Παλιές φωτογραφίες Καλύμνου».

Έχει και τα καλά του το internet. Προσφέρει άνετο αποθηκευτικό χώρο στο ασπρόμαυρο ή έγχρωμο παρελθόν μας, απαλλάσσοντάς μας από τους μπελάδες φύλαξής του σε κουτιά, όπως αναφέραμε παραπάνω. Νομίζω ότι υπάρχει κάτι αναπόδραστα μαγικό στις παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες εποχής. Ολόκληροι κόσμοι αναβλύζουν μέσα από το ασπρόμαυρο σύμπαν τους.

Κοίταζα μια τέτοια χαρακτηριστική φωτογραφία, όπως προβάλλονταν στον υπολογιστή μου, στο «Καντούνι» του 1920. Απόλυτα προσδιορισμένη η ημερομηνία της : «Εν Καλύμνω (Καντούνι) 22 Οκτωβρίου 1920». Το τοπίο, πριν ένα περίπου αιώνα, δεν θα μπορούσε να έχει και μεγάλη σχέση με το σημερινό. Υπάρχει όμως μια αδιόρατη αίσθηση μείξης και συνύπαρξης, της τότε και της σημερινής, ήρεμης ομορφιάς της τοποθεσίας.

Ο σκούρος όγκος του γραφικού βράχου της «Πατέλλας», σήμα κατατεθέν της περιοχής, τα δύο εκκλησάκια αφιερωμένα στην Παναγία, το ένα δίπλα στη βάση της «Πατέλλας» και το άλλο στη μέση της παραλίας πίσω από τα αλμυρίκια, το νεοκλασικό με τις καμάρες στη μέση του λόφου και κάποια άλλα ευδιάκριτα σπιτάκια, είναι αποσπασματικά θραύσματα εκείνης της λησμονημένης εποχής, που επιμένουν να συνεχίζουν την παρουσία τους στο σημερινό αλλιώτικο τοπίο.

Στην κορυφή του λόφου δεσπόζει το θερινό σπίτι της οικογένειας του πατέρα μου, με τη λευκή «κουμούλα» για περίφραξη και χωρίς το αμπέλι. Αυτό προστέθηκε λίγα χρόνια αργότερα και χαρακτήριζε τον περιβάλλοντα χώρο. Ήταν έργο των χειρών του παππού μου Ιωάννου Γεωργίου Πατέλλη ή Μαζάρη, όταν γύρισε τσακισμένος στο νησί μετά το τέλος της τσαρικής Ρωσίας, όπως και τόσοι άλλοι Καλύμνιοι εκείνης της δραματικής εποχής. Το σπίτι αυτό μας φιλοξένησε τα πρώτα μεταπολεμικά καλοκαίρια, επί «μπιεμέδων», σε δύσκολα και γι’ αυτό ίσως αξέχαστα χρόνια. Λίγα μέτρα παραπέρα, ένα τελευταίο μικρό σπιτάκι, μόλις διακρινόμενο δεξιά στο λόφο, ήταν το θερινό κατάλυμα ενός αναπόσπαστου μέλους της πατρικής μου οικογένειας εκείνης της εποχής, του μεγάλου καλύμνιου γλύπτη Σακελλάρη Γαλουζή. Και τα δύο κτίσματα δεν υπάρχουν πια.

Άφησα, για τελευταίο σχολιασμό, το έμψυχο περιεχόμενο της φωτογραφίας. Τους εφτά Καλύμνιους, στο κάτω μέρος της εικόνας, στη μέση της παραλίας του «Καντουνιού», να κοιτάζουν το φακό στητοί, κάποιοι με τα χέρια στην τσέπη, ίσως με την περιέργεια που προκαλούσε η περίπλοκη διαδικασία λήψης ενός φωτογραφικού πλάνου εκείνης της εποχής. Δεν διακρίνονται τα πρόσωπα, αλλά οι ενδυμασίες εντοπίζουν δύο κόσμους να συνυπάρχουν στη φωτογραφία. Οι πέντε πρώτοι από αριστερά, αντιπροσωπεύουν μια ιδιαίτερη εποχή της ιστορίας του νησιού. Είναι οι «αστοί» του μεσοπολέμου: Γιατροί σπουδαγμένοι στην Ευρώπη, καθηγητές και δάσκαλοι σπουδαγμένοι στην Αθήνα, σπογγέμποροι από ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις που γύριζαν στο νησί φέρνοντας χρήμα και ιδέες. Ο προτελευταίος από αριστερά, πιο ευδιάκριτος από τον τελευταίο, ντυμένος με το παραδοσιακό καλύμνικο σαλβάρι και με παραδοσιακά δερμάτινα υποδήματα, μοιάζει με ποιμένα της περιοχής.

Αναλογίζομαι πως θα αισθάνονταν οι εφτά της φωτογραφίας, αντικρίζοντας το σημερινό «Καντούνι» και ποζάροντας μπροστά σε μια σύγχρονη ψηφιακή κάμερα. Ένα ερώτημα χωρίς απάντηση.

Κάλυμνος, Ιούλιος 1916.    

ioannispatellis@hotmail.com

 

 

One response »

  1. Η Συγκεκριμένη Πρωτότυπη φωτογραφία ανηκει στην προσωπικη μου συλλογη (εμφανισμένη σε χαρτι απο τον καιρό εκείνο) δημοσιευθηκε με υδατοσημο στην ιστοσελιδα μου
    http://www.kalymnos-archives.gr/παλαιό-φωτογραφικό-αρχείο/
    και έκτοτε αφου αφαιρέθηκε το υδατοσημο οικοιοποιηθηκε από όποιον αφαιρεθηκε και αναδημοσιευθηκε οικοιοποιούμενος μαζι με αλλες φωτογραφίες την δημοσιευση χωρις καμια βιβλιογραφικη αναφορα για την διαδυκτιακη συλλογη μου, για του λογου το αληθες στην διαθεση σας η πρωτοτθπη φωυογραφια οποιαδηποτε στιγμή.
    Εμμανουηλ Γ. Ψαρράς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s