thumbnail_Καντούνι 1920Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης

Και σήμερα ακόμα, σε όλα σχεδόν τα σπίτια, βρίσκονται παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες λησμονημένες σε ντουλάπια ή σκονισμένα ράφια, μέσα σε χάρτινα ή μεταλλικά κουτιά.  Απαθανάτισαν οικογενειακές συνάξεις από ευτυχή γεγονότα με συγγενικά ή φιλικά πρόσωπα, ταξίδια ή τελετές, τοπία που εντυπωσίασαν, σημαντικές στιγμές της ζωής των εικονιζομένων.

Κάποια από αυτά τα κουτιά «ξεκαθαρίστηκαν» σε μετακομίσεις και ανακαινίσεις από ράθυμους επιγόνους, οι οποίοι  θεώρησαν ότι δεν άξιζε να πιάνουν πολύτιμο χώρο στο σπίτι που κληρονόμησαν. Μερικά άλλα φαίνεται να γλύτωσαν τους ανακαινιστικούς ίστρους, γιατί βλέπουμε τώρα το πολύτιμο περιεχόμενό τους να προβάλλεται στην θαυμάσια ιστοσελίδα του Μάνου Τρικοίλη και τον συνεργατών του, «Παλιές φωτογραφίες Καλύμνου».

Έχει και τα καλά του το internet. Προσφέρει άνετο αποθηκευτικό χώρο στο ασπρόμαυρο ή έγχρωμο παρελθόν μας, απαλλάσσοντάς μας από τους μπελάδες φύλαξής του σε κουτιά, όπως αναφέραμε παραπάνω. Νομίζω ότι υπάρχει κάτι αναπόδραστα μαγικό στις παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες εποχής. Ολόκληροι κόσμοι αναβλύζουν μέσα από το ασπρόμαυρο σύμπαν τους.

Κοίταζα μια τέτοια χαρακτηριστική φωτογραφία, όπως προβάλλονταν στον υπολογιστή μου, στο «Καντούνι» του 1920. Απόλυτα προσδιορισμένη η ημερομηνία της : «Εν Καλύμνω (Καντούνι) 22 Οκτωβρίου 1920». Το τοπίο, πριν ένα περίπου αιώνα, δεν θα μπορούσε να έχει και μεγάλη σχέση με το σημερινό. Υπάρχει όμως μια αδιόρατη αίσθηση μείξης και συνύπαρξης, της τότε και της σημερινής, ήρεμης ομορφιάς της τοποθεσίας.

Ο σκούρος όγκος του γραφικού βράχου της «Πατέλλας», σήμα κατατεθέν της περιοχής, τα δύο εκκλησάκια αφιερωμένα στην Παναγία, το ένα δίπλα στη βάση της «Πατέλλας» και το άλλο στη μέση της παραλίας πίσω από τα αλμυρίκια, το νεοκλασικό με τις καμάρες στη μέση του λόφου και κάποια άλλα ευδιάκριτα σπιτάκια, είναι αποσπασματικά θραύσματα εκείνης της λησμονημένης εποχής, που επιμένουν να συνεχίζουν την παρουσία τους στο σημερινό αλλιώτικο τοπίο.

Στην κορυφή του λόφου δεσπόζει το θερινό σπίτι της οικογένειας του πατέρα μου, με τη λευκή «κουμούλα» για περίφραξη και χωρίς το αμπέλι. Αυτό προστέθηκε λίγα χρόνια αργότερα και χαρακτήριζε τον περιβάλλοντα χώρο. Ήταν έργο των χειρών του παππού μου Ιωάννου Γεωργίου Πατέλλη ή Μαζάρη, όταν γύρισε τσακισμένος στο νησί μετά το τέλος της τσαρικής Ρωσίας, όπως και τόσοι άλλοι Καλύμνιοι εκείνης της δραματικής εποχής. Το σπίτι αυτό μας φιλοξένησε τα πρώτα μεταπολεμικά καλοκαίρια, επί «μπιεμέδων», σε δύσκολα και γι’ αυτό ίσως αξέχαστα χρόνια. Λίγα μέτρα παραπέρα, ένα τελευταίο μικρό σπιτάκι, μόλις διακρινόμενο δεξιά στο λόφο, ήταν το θερινό κατάλυμα ενός αναπόσπαστου μέλους της πατρικής μου οικογένειας εκείνης της εποχής, του μεγάλου καλύμνιου γλύπτη Σακελλάρη Γαλουζή. Και τα δύο κτίσματα δεν υπάρχουν πια.

Άφησα, για τελευταίο σχολιασμό, το έμψυχο περιεχόμενο της φωτογραφίας. Τους εφτά Καλύμνιους, στο κάτω μέρος της εικόνας, στη μέση της παραλίας του «Καντουνιού», να κοιτάζουν το φακό στητοί, κάποιοι με τα χέρια στην τσέπη, ίσως με την περιέργεια που προκαλούσε η περίπλοκη διαδικασία λήψης ενός φωτογραφικού πλάνου εκείνης της εποχής. Δεν διακρίνονται τα πρόσωπα, αλλά οι ενδυμασίες εντοπίζουν δύο κόσμους να συνυπάρχουν στη φωτογραφία. Οι πέντε πρώτοι από αριστερά, αντιπροσωπεύουν μια ιδιαίτερη εποχή της ιστορίας του νησιού. Είναι οι «αστοί» του μεσοπολέμου: Γιατροί σπουδαγμένοι στην Ευρώπη, καθηγητές και δάσκαλοι σπουδαγμένοι στην Αθήνα, σπογγέμποροι από ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις που γύριζαν στο νησί φέρνοντας χρήμα και ιδέες. Ο προτελευταίος από αριστερά, πιο ευδιάκριτος από τον τελευταίο, ντυμένος με το παραδοσιακό καλύμνικο σαλβάρι και με παραδοσιακά δερμάτινα υποδήματα, μοιάζει με ποιμένα της περιοχής.

Αναλογίζομαι πως θα αισθάνονταν οι εφτά της φωτογραφίας, αντικρίζοντας το σημερινό «Καντούνι» και ποζάροντας μπροστά σε μια σύγχρονη ψηφιακή κάμερα. Ένα ερώτημα χωρίς απάντηση.

Κάλυμνος, Ιούλιος 1916.    

ioannispatellis@hotmail.com

 

 

4 responses »

  1. Η Συγκεκριμένη Πρωτότυπη φωτογραφία ανηκει στην προσωπικη μου συλλογη (εμφανισμένη σε χαρτι απο τον καιρό εκείνο) δημοσιευθηκε με υδατοσημο στην ιστοσελιδα μου
    http://www.kalymnos-archives.gr/παλαιό-φωτογραφικό-αρχείο/
    και έκτοτε αφου αφαιρέθηκε το υδατοσημο οικοιοποιηθηκε από όποιον αφαιρεθηκε και αναδημοσιευθηκε οικοιοποιούμενος μαζι με αλλες φωτογραφίες την δημοσιευση χωρις καμια βιβλιογραφικη αναφορα για την διαδυκτιακη συλλογη μου, για του λογου το αληθες στην διαθεση σας η πρωτοτθπη φωυογραφια οποιαδηποτε στιγμή.
    Εμμανουηλ Γ. Ψαρράς

  2. Μετά από μια σύντομη ματιά στο Αξιόλογο κατα τα άλλα βιβλιο του κ. Πατέλλη η Υγεία στην Κάλυμνο επαναλαμβάνεται το γεγονός σε πρωτότυπες φωτογραφίες της προσωπικής μου συλλογής να δημοσιεύονται (σε μια ξεχασαν να βγαλουν το υδατογράφημα) φάτσα κάρτα χωρίς να γίνεται καμία αναφορά για την πηγή, αντίθετα να μνημονεύεται στο τελος του βιβλίου άσχετο όνομα το οποιο με την γνωστή μέθοδο του copy past προβάλλεται σαν ο κάτοχος του συγκεκριμένου υλικού, Έλεος!!!!! Επιφυλασσόμενος πλέον για οτιδήποτε.
    Εμμανουήλ Γ. Ψαρράς

    • Ο/Η Iωαννης Πατελλης λέει:

      Με έκπληξη διάβασα δύο σχόλια του κ. Μανόλη Ψαρά, που με αφορούν, μετά από ειδοποίηση κάποιου φίλου, γιατί δεν έτυχε να τα προσέξω, αφού παρατίθενται σε δημοσιευμένο χρονογράφημα μου στο «Κάλυμνος Όλα» πριν …ένα έτος.
      Για το τυπικό μέρος που προκάλεσε το σχόλιο, έχω να παρατηρήσω τα εξής: Εδώ και κάποιο καιρό είμαι μέλος της Ομάδας « Παλιές φωτογραφίες Καλύμνου» του αρχιτέκτονα κ. Μάνου Τρικοίλη μαζί με άλλους 2000 περίπου Καλυμνίους ή σχετικούς με την Κάλυμνο. Έκτοτε και καθημερινά έρχονται στο email μου παλιές φωτογραφίες Καλύμνου, χωρίς να υποχρεώνομαι να ψάχνω με τις ώρες στο διαδίκτυο και στα διάφορα σάιτ για να βρω αυτό που με ενδιαφέρει. Το ίδιο έπραξα και για το βιβλίο μου «Η υγεία στην Κάλυμνο» τηρώντας όλους τους κανόνες δεοντολογίας, από την πηγή που άντλησα τις φωτογραφίες που δημοσιεύω. Με μένα, ένα απλό χρήστη του σάιτ, γιατί ασχολείται ο κ. Ψαράς;
      Υπάρχει όμως και το ουσιαστικό μέρος της υπόθεσης.
      Έχω στα χέρια μου πολλές εκδόσεις τις οποίες μου κάνουν την τιμή να μου αποστέλλουν, κατά καιρούς, φίλοι συγγραφείς. Σε μια από αυτές του Υπουργείου Αιγαίου, έκδοση Θυμέλη 2001, εκτίθενται φωτογραφίες από νησιά του Αιγαίου ανάμεσα στις οποίες και δύο της Καλύμνου, «Πανοραμική άποψη της Καλύμνου» και «Ανατολή στο λιμάνι», του χαρισματικού ιταλού φωτογράφου ARTURO FACCIOLI που συνόδευε τον ιταλικό στόλο όταν κατέλαβε τα νησιά το 1912. Μέρος της μίας μάλιστα από αυτές, είναι το εξώφυλλο του βιβλίου μου. Έχω επίσης εκδόσεις του φίλου συγγραφέα Κώστα Κογιόπολου από την Κω, με πρωτότυπες εικόνες από το βομβαρδισμό του Νοσοκομείου μας και της Ναυτικής Σχολής, από τα αρχεία της RAF στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και του αείμνηστου, χαρισματικού συλλέκτη, γιατρού Αντώνη Μαΐλλη. Μερικές από αυτές καταχώρησα και εγώ στο βιβλίο μου, αλλά υπάρχουν και σε πολλά σάιτ και πωλούνται και στο γνωστό κατάστημα της συνοικίας Χριστού και σε πολλά καταστήματα του είδους στην Αθήνα.
      Με μια ματιά που έριξα στο σάιτ του κ. Ψαρά, οι φωτογραφίες αυτές υπάρχουν «φάτσα κάρτα» (η έκφραση είναι του κ. Ψαρά) με το υδατογράφημά του. Τώρα, σε ποιόν ανήκει το πρωτότυπο των φωτογραφιών αυτών; Μήπως στον κ. Ψαρά που έβαλε το υδατογράφημά του; Και για να καταλάβω δηλαδή, όποιος συλλέκτης βρει μια παλιά φωτογραφία, από πηγές σαν αυτές που προανέφερα, και βάλει το υδατογράφημά του (και το κάνουν πολλοί), αποκτά «διά της Θείας Χάριτος»…την κυριότητα της φωτογραφίας; Έλεος!!!!! (η φράση είναι πάλι του κ. Ψαρά και πρόσεξα να βάλω την ίδια ποσότητα θαυμαστικών).
      Εν κατακλείδι, εκτιμώ και σέβομαι τις προσπάθειες όλων των συλλεκτών, και του κ. Ψαρά φυσικά, τις οποίες καταβάλλουν για να διασωθεί και να γίνει κτήμα του κόσμου η πολιτιστική μας παράδοση. Ιδιαίτερα μάλιστα του κ. Μάνου Τρικοίλη, ο οποίος, προς τιμήν του, τονίζει συνεχώς ότι δεν έχει καμία σχέση με το ιδιοκτησιακό καθεστώς των φωτογραφιών που του στέλλουν μέλη της ομάδας προς δημοσίευση. Το κάνει απλώς για να τις χαρεί ο κόσμος. Γι’ αυτό άλλωστε έγραψα και το γνωστό χρονογράφημα «Ασπρόμαυρες φωτογραφίες», από το οποίο το μόνο που αποκόμισε ο κ. Ψαράς ήταν…σε ποιόν ανήκει η φωτογραφία!
      Κλίνοντας το θέμα, από την πλευρά μου, θα συνιστούσα στον κ. Ψαρά να είναι προσεκτικότερος με τα ολισθηρά μονοπάτια… των ιδιοκτησιών! Γιατί έρχονται από μακρυά, είναι πολύ δύσβατα και κρύβουν πολλές εκπλήξεις…

      Γιάννης Θ. Πατέλλης
      Επίτιμος Πρόεδρος του Αναγνωστηρίου-Συγγραφέας

      • Οφειλομενη απαντηση
        Η παραπανω φωτογραφία που αναρτήσατε ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ και ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΦΩΤΟ Όσο και να χτυπιεστε ΔΕΝ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΟΥΤΕ ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ στον κόσμο επίσης φωτογραφια στο βιβλιο σας με την ευρυτερη περιοχη του Νοσοκομείου και του Νικηφορειου ΕΠΙΣΗΣ 1 (ΜΙΑ) ναι μία! !! ΜΙΑ!!! ΤΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΑΣ
        ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Γ. ΨΑΡΡΑΣ
        ΕΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΣ
        ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΝΤΛΗΤΗΣ
        ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΗΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s