dsc04910Γράφει ο Θεόφιλος Μ. Τσουκαλάς*    

Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ιστορική οντότητα. Γνωρίζει ότι τα δρώμενα, τα λεγόμενά του, οι αποφάσεις του, αποτελούν στοιχεία μιας δυναμικής που κινείται αέναα μέσα στο χρόνο, καθώς κάθε στιγμή της ύπαρξής του απορρέει από το παρελθόν του και προδιαγράφει το μέλλον του. Αυτή η λογική διαμόρφωσε τον ιστορικό τρόπο σκέψης στην αρχαία Ελλάδα της κλασικής περιόδου  και κατέστησε την Ιστορία Επιστήμη με τα συγγράμματα του Ηροδότου και του Θουκυδίδη. Ήταν η μεγάλη στιγμή που ο Πολιτισμός πήρε την απόφαση να γράψει ιστορία, συλλαμβάνοντας την πολιτική διάσταση του πεπρωμένου του ανθρώπου, διαχωρίζοντας τις επιφανειακές αφορμές από τις βαθύτερες αιτίες των πράξεών του και μάλιστα σ’ έναν κόσμο αισθητό και απομυθοποιημένο, στους κόλπους μιας κοινότητας που έμαθε να ζει και να αγωνίζεταιγια να μένει πάντα ελεύθερη.

Πολύτιμος βοηθός του ιστορικού για την καταγραφή των γεγονότων και την εύρεση  της αλήθειας είναι  οι  μαρτυρίες του παρελθόντος, οι πηγές του. Ιδιαιτέρως οι πρωτογενείς πηγές, τα κείμενα της εποχής που  μελετά, έχουν βαρύνουσα σημασία, καθώς βοηθούν στην κατανόηση και παρουσίαση του παρελθόντος, εμβαθύνοντας και διευρύνοντας τις γνώσεις του μ’ ένα υψηλό επίπεδο αντικειμενικότητας, που προέρχεται από την επίγνωση πως η έρευνα του είναι, καθώς έλεγαν οι Λατίνοι, historia   rerum   gestarum, ήτοι ιστορία  των πεπραγμένων.

Αφορμή για τη δημόσια κατάθεση αυτών  των σκέψεών μου αποτέλεσε η πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου μας και όσα ‘’τραγικά’’ ακούστηκαν από δημοτικούς άρχοντες που ως ευφάνταστοι ‘’Δημογέροντες’’ θέλησαν να κάνουν μαθήματα Ιστορίας σ’ ανθρώπους που προσφέρουν ανιδιοτελώς στη γνώση της νεότερης ιστορίας του νησιού μας με τη διάσωση από τη φθορά, την καταγραφή και μελέτη της κύριας πρωτογενούς πηγής της ιστορικής έρευνας, δηλαδή των Αρχείων της Δημογεροντίας, που ας μη μας διαφεύγει  ανήκουν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους από το 2014, μετά από ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.

Ως εκπαιδευτικός και παιδαγωγός μπορώ να κρίνω με επιείκεια την αμάθεια που έρχεται ως αποτέλεσμα της περιορισμένης πνευματικής αντιλήψεως ή γνώσεως. Δε μπορώ όμως να ανεχθώ τον αμαθή που εμφανίζεται ως κριτής και επικριτής των  πάντων, που εκφέρει λόγο επί παντός, πολύ περισσότερο όταν κατέχει δημόσια θέση. Διότι ο αμετροεπής δημόσιος λόγος καθίσταται επικίνδυνος και πρέπει να στηλιτεύεται. Όταν μάλιστα εμπεριέχει αυταρχική αντίληψη σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης κάθε ερευνητή στις πηγές έρευνάς  του, αποτελεί προσβολή της ελευθερίας του επιστήμονα να ερευνά και του πολίτη να μαθαίνει. Αυτό μας αφορά όλους. Ιδιαίτερα όσους, ενώ αντιλαμβάνονται τι σημαίνει, σιωπούν συνενοχικά, είτε πρόκειται για δημοτικούς άρχοντες και συμβούλους, είτε για ενεργούς και ελεύθερα σκεπτόμενους πολίτες που θέλουν μάλιστα να έχουν το ρόλο  του πνευματικού ανθρώπου.

Δεν πρέπει να ξενίζει κανέναν η προσπάθεια ενός υπεύθυνου ιερέα να νοικοκυρεύσει την περιουσία της ενορίας του, ούτε και ο διακαής πόθος ενός  Επισκόπου αυτή η περιουσία να διαφυλαχθεί ως ελάχιστο χρέος προς τη μνήμη των δωρητών της και ως μέσο για την παραγωγή κοινωφελούς προσφοράς. Αυτά τα παραδείγματα μιμήσεως χρειάζεται η κοινωνία μας και η Πολιτεία μας. Το ίδιο άλλωστε οφείλει να πράξει και ο Δήμος με την περιουσία που κληρονόμησε κατά καιρούς. Δυστυχώς όμως, παρακολουθούμε την εγκατάλειψη αυτής της περιουσίας, όπως συμβαίνει με κληροδοτήματα του Μεγάλου Ευεργέτη Νικολάου Βουβάλη και της συζύγου του Αικατερίνης, αλλά και άλλων συμπολιτών μας που προέβησαν στην ευγενή πράξη να δωρίσουν στο Δήμο περιουσία που απέκτησαν με τον ιδρώτα της ζωής τους.

Στα Αρχεία της Δημογεροντίας και το αρχειακό υλικό της Ιεράς Μητροπόλεως Καλύμνου παρουσιάζεται η Κάλυμνος μιας άλλης εποχής. Μια ζωντανή κοινότητα στην καθημερινότητά της, με τις μικρότητες και τις μεγαλοσύνες της. Εκεί βλέπουμε πως Δημογεροντία και Εκκλησία σε δύσκολους εθνικά καιρούς πορεύτηκαν μαζί, κάποτε συγκρουόμενες, ποτέ όμως διχασμένες. Άλλωστε, από τα βυζαντινά χρόνια  διδαχθήκαμε πως η σχέση Εκκλησίας και Πολιτείας ενδυναμώνεται και καρποφορεί μέσα από τη συναλληλία. Είμαι βέβαιος πως και αυτή τη φορά  Δήμος και  Εκκλησία θα βρουν τελικά την κοινή συνισταμένη και σεβόμενοι την ιστορική αλήθεια θα προκρίνουν το καλό του τόπου.

Πέρα όμως από τα γεγονότα, η ιστορία προβάλλει και ήθος. Μας μαθαίνει πως ο Σεβασμός δεν αποκτιέται a  priori, λόγω θέσεως και αξιώματος. Οι πρωτοκαθεδρίες άλλωστε έρχονται και παρέρχονται. Ο Σεβασμός κερδίζεται μέσα από το έργο της ζωής, την προσφορά προς την Κοινωνία και τον Άνθρωπο, από τον αδαμάντινο χαρακτήρα και την ηθική ακεραιότητα. Και ο νοών νοείτω…

* Ο Θεόφιλος Μ. Τσουκαλάς είναι Ιστορικός

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s