p.m-1

Πώς τα καταφέραμε εμείς οι Καλύμνιοι,

με ικανότητες, εξυπνάδα και εργατικότητα,

να ανεχθούμε πρακτικές, κατώτερες των περιστάσεων;

Δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών, ΟΛΟΙ.

 -Από πότε ζείτε στην Κάλυμνο;

Από τότε που ήμουν οκτώ χρονών. Πριν, είμαστε στην άλλη άκρη του κόσμου, στις Μπαχάμες. Η Κάλυμνος  του ’53 ήταν μια συγκλονιστική αλλαγή στη ζωή μου.

-Σε ποιες γειτονιές έχετε μείνει;

Μέναμε στο κέντρο, στο σταθμό, που ήταν ακόμα το μεγάλο περιβόλι. Τον πρώτο χρόνο βολευτήκαμε στο παλιό σπιτάκι του περιβολάρη. Τα καλοκαίρια ήταν πάντα στις Μυρτιές, στα  ψηλώματα, στη μικρή «κατζά» και τριγύρω όλη η εξοχή με αραιά τα σπίτια  και τα χωράφια γεμάτα καλύβες. Το τοπίο με σειρές τις φραγκοσυκιές, τις συκιές και τις αμυγδαλιές. Παραπέρα, το πεντακάθαρο νερό του πλατάνου, που κάλυπτε τις ανάγκες  για πολλές γενιές.

-Πώς ήταν τότε η Κάλυμνος, για σας;

Ο Παράδεισος. Μετά από ένα αυστηρό σχολικό περιβάλλον με τις  βλοσυρές Αγγλίδες καλογριές, όπου μάθαμε από μικρές να τα βγάζουμε πέρα μόνες μας -οι γονείς σχεδόν απόντες, λόγω δουλειάς- η απίστευτη αίσθηση της ελευθερίας. Ο ατέλειωτος χρόνος για παιχνίδι δημιουργικό στις αυλές και τους δρόμους, που βιώναμε, ήταν κάτι το πρωτόγνωρο. Τέρμα οι ενοχές και το άγχος του άκαμπτου αγγλοσαξονικού καθωσπρεπισμού. Τελικά δεν ήταν τόσο τρομερό να κάνεις αταξίες!

-Ποια ήταν η καλύτερη περίοδος της ζωής σας στην Κάλυμνο;

Η παιδική. Το περιβόλι, η γειτονιά κι ο περίγυρος διέθεταν ό,τι χρειαζόταν για να κάνει ένα παιδί ευτυχισμένο. Σειρές οι ροδιές κι οι πεζούλες με τα πήλινα κουβάνια (κυψέλες) με τις μέλισσες. Στον τρύγο, το βαρύ άρωμα του μελιού και του καθαρού κεριού που έπηζε μέσα σε λεκάνες και γινόταν σαν πίτα. Παιδιά αχόρταγα για παιχνίδι, παίζαμε κρυφτό και σερνόμαστε μέσα στα λαχανικά και τους “ήλιους”  (ηλιοτρόπια). Το βράδυ αρχίζανε τα “γουλιασμένα”. Στην εξοχή, άλλες περιπέτειες, άλλες γεύσεις και οσμές. Αγαθοί γείτονες, γεροντάκια, που, όταν η μάνα μου δεν είχε καιρό να τους διηγηθεί τα έργα που είχε δει στο σινεμά, θέλανε ν΄ ακούσουν παραμύθια από μας τα παιδιά. Οι μητέρες τότε ήταν πολύ αυστηρές, αλλά οι πειρασμοί της εξοχής μεγάλοι. Ακόμα θυμάμαι το ξύλο που έφαγα, γιατί είχα ανεβεί στην κορυφή (στα «ξεκλώναρα») του πλατάνου της Καλαβρού στις Μυρτιές. Το ξύλο δεν με πείραξε. Είχα ήδη τιμωρηθεί αρκετά από τη μεγάλη τρομάρα που πήρα μέχρι να κατεβώ κάτω! Θα μπορούσα να γράψω βιβλίο για όλα αυτά.

-Και ποια η δυσκολότερη εποχή;

H εφηβία. Δε θυμάμαι πολλές χαρές στη σχολική ζωή…Τα κορίτσια, τότε, «προσγειώνονταν» στην πραγματικότητα μόλις έβγαζαν το Δημοτικό. Οικογένεια και σχολείο συναγωνίζονταν στο να αντιμετωπίζουν το κορίτσι σαν «εν δυνάμει» άτομο, που θα  μπορούσε να εκθέσει, να ντροπιάσει την οικογένεια, αν δεν πρόσεχε πολύ. Και δεν εννοώ τη σεμνότητα. Η σεμνότητα δεν έβλαψε κανέναν. Είναι ένα κόσμημα για όποιον την έχει, άντρας, ή γυναίκα. Μετρούσε η προς τα έξω εικόνα, για να βρεθεί ο γαμπρός… Το κορίτσι έμπαινε σε περιορισμούς και, συνήθως, με πλύση εγκεφάλου, καταπνίγονταν όνειρα και φιλοδοξίες για σπουδές και ολοκλήρωση της προσωπικότητας. Μιλάμε για τη δημιουργία χαμηλής αυτοεκτίμησης. Αργότερα, πχ. πολλές φορές άκουγα: «Και που ψηφίζουμε, ξέρουμε μαθές ποιον ψηφίζουμε; Οι άντρες μας δίνουν το ψηφοδέλτιο». Εγώ διάβαζα. Τα κορίτσια της γενιάς μου, που είχαμε ασίγαστη δίψα για το βιβλίο, διαβάσαμε πολύ κι αυτό μας έδωσε μια γερή βάση για μετά. Ο πατέρας μου αγαπούσε τα βιβλία κι ήταν το στήριγμά μου. Έτσι, βρέθηκα στο Αρσάκειο, στην Παιδαγωγική Ακαδημία. Ήμουν τυχερή, γιατί το σπίτι κι ο γαμπρός δεν υπήρχαν ακόμα. Έπαψα και να θρηνώ που δεν έγινα αρχιτέκτων, γιατί ανακάλυψα πως ήμουν γεννημένη δασκάλα. Θέλω να μοιράζομαι τη γνώση.

-Ποιος είναι ο αγαπημένος σας καλύμνικος ήχος;

Το σφύριγμα του καραβιού. Τώρα δεν το ακούμε πια. Τα καράβια πλησιάζουν μουγκά, σαν φαντάσματα, μέσα στη νύχτα. Τότε το «ξεσηκωτικό» σάλπισμα σου έδινε την απόλυτη αίσθηση πως βρίσκεσαι σε νησί, αλλά και συνάμα σε καλούσε να φύγεις, να πας και παραπέρα. Μετά ήταν η τσαμπούνα. Δε χρειάζεται να πούμε τα αυτονόητα…

Μπορείτε να σκεφτείτε καλύμνικες λέξεις που δεν υπάρχουν πια;

Η λέξη “κρανί” . Ηκουρεύτηκε κρανί (σύριζα, με την ψιλή). Τη θυμάμαι, γιατί έτσι ήταν κουρεμένα τα αγόρια  που γνώρισα και καμιά φορά και τα μικρά κοριτσάκια, για τις ψείρες, ή,  «για να δυναμώσουν τα μαλλιά»!

Και η λέξη «μουστερής», δηλαδή πελάτης. Αυτή έμεινε αξέχαστη. Στο πρώτο καλοκαίρι μας στην εξοχή, ένας  ηλικιωμένος γείτονας περίμενε να μαζευτούν οι μουστερή(δ)ες, για να σφάξει μια κατσίκα. Οι μουστερήες καταφτάσανε κι άρχισε ο καβγάς. Όλοι θέλανε μπούτι  κι η κατσίκα είχε μόνο δύο!

-Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον Καλύμνιο;

Είναι ένα σύνολο πραγμάτων, βιώματα και συναισθήματα που σε δένουν με την πατρική γη και σε προσδιορίζουν σαν άτομο. Να πω και για το καλύμνικο φιλότιμο. Έχουμε τα κουσούρια μας, αλλά έχουμε φιλότιμο, πνεύμα αλληλεγγύης. Όταν χρειαστεί, κι όταν αντιληφθεί ο Καλύμνιος πως δεν υπάρχει «πονηριά», μπορεί να επιδείξει απίστευτη πρωτοβουλία, αλλά και συλλογικότητα και να καταφέρει πολλά. Το αντιλαμβάνεται κανείς αυτό, όταν ζήσει αλλού.

-Ποιες προσωπικότητες Καλυμνίων θα επικαλούσασταν για να παρουσιάσετε σε κάποιον ξένο το μεγαλείο της καλύμνικης ψυχής και του καλύμνικου πνεύματος;

Από όσους γνώρισα ξεχωρίζω την Κατερίνα Γιαννάτου και τον αδερφό της Μιχάλη Καθοπούλη, τη Θεμελίνα Καπελλά και τον  αντιναύαρχο Κλεάνθη Ζερβό… Και μόνο αυτούς; To κακό είναι πως τέτοιοι  άνθρωποι λιγοστεύουν στον τόπο μας. Αρκετοί δεν είναι πια μαζί μας… Θα πρόσθετα και συνεργάτιδές μου που τις εκτιμώ πολύ αλλά και άλλους, που, μέσα από Σωματεία και Συλλόγους προσφέρουν στο συνάνθρωπο, αφιλοκερδώς ,σε βάρος της προσωπικής τους ζωής και της υγείας τους.

-Αν γινόσασταν δήμαρχος για μια μέρα, ποιο είναι το πρώτο πράγμα που θα κάνατε;

Δήμαρχος δε θα γίνω ποτέ. Αν όμως γινόμουν θα προσπαθούσα να κινητοποιήσω το λαό της Καλύμνου να ξαναβρεί το συλλογικό πνεύμα και να καταλάβουν  τι σημαίνει αυτό για τον καθένα. Πολύ απλό, μετά το «Αλάτι της Γης», αρκετοί μας είπαν πως ένιωσαν υπερήφανοι που ήταν Καλύμνιοι. Επειδή, όμως, μιλάτε για μια μέρα, για να το πάρουν χαμπάρι θα άλλαζα τις νοοτροπίες στη λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου. Αν, πχ. η αντιπολίτευση είχε μια καλή πρόταση, θα την υιοθετούσα και θα παρότρυνα όλους τους Συμβούλους να τη στηρίξουν. Αυτό, βέβαια, απαιτεί να μπορεί κανείς να παραδεχτεί πως είναι δυνατό κάποιος άλλος να έχει καλύτερη ιδέα, ή γνώση, από μας… Κάτι μου λέει  πως  θα κέρδιζα τις επόμενες εκλογές! Τον υπόλοιπο χρόνο, αν είχα, θα στήριζα δημοκρατικούς θεσμούς.

-Ποιος σκηνοθέτης θα θέλατε να γυρίσει μια ταινία για το νησί σας και με τι θέμα;

Επειδή ο Ιάκωβος Καμπανέλλης (Το Κανόνι και το Αηδόνι) δε ζει πια, πιστεύω πως ο Φραντς Φορντ Κόπολα (Ο Νονός), που έχει ασχοληθεί με μεσογειακούς ανθρώπους, θα ήταν ο κατάλληλος(!) για να ζωντανέψει ένα σενάριο, βασισμένο στο βιβλίο που άρχισα να γράφω, με ίντριγκες, πάθη, έρωτες και μίση, με φόντο την περίοδο 1915-1948, στην Κάλυμνο. Σε μυθιστορηματική μορφή, αφορά στη διαμάχη που ξέσπασε για μια διαθήκη, με ιστορικά στοιχεία και την ανάδειξη της συμπεριφοράς ενός λαού υπό ξένη κατοχή. Φυσικά, με τους ρυθμούς που πάω, δεν είναι σίγουρο πως θα τελειώσω ποτέ αυτή τη δουλειά.

-Πώς φαντάζεστε την Κάλυμνο σε 20 χρόνια;

Είμαι αισιόδοξος  άνθρωπος κι έχω πίστη στους συμπατριώτες μου, αλλά βλέπω και την πραγματικότητα. Γι’ αυτό θα πω πώς θα ήθελα να εξελιχθούν τα πράγματα, για να δω την Κάλυμνο όπως θα ήθελα. Θα πρέπει να ξαναγυρίσουμε στους παλιούς δρόμους συνεννόησης, όταν για τις μεγάλες αποφάσεις συμμετείχε ο λαός. Οι πολίτες που συμμετέχουν, δεν πέφτουν εύκολα στο τέλμα της πνευματικής κατάπτωσης. Έχουν όραμα. Η τελευταία φορά που βίωσα μια πρωτοφανή, συλλογική δραστηριότητα, με επικεφαλής το Δήμο και συμμέτοχους τους πολίτες, ήταν στη δεντροφύτευση κι εγώ ήμουν ακόμα μαθήτρια. Ανεπανάληπτες δημιουργικές δράσεις αυτοδιαχείρησης του λαού της Καλύμνου σε συνεργασία με το Δήμο του. Σε αντίθεση με τώρα, που μια δράκα ανθρώπων, μιας παράταξης, αποφασίζει για το μέλλον του νησιού και σε ιδιαίτερα δύσκολα χρόνια, όπου απαιτείται συσπείρωση και εγρήγορση της κοινωνίας ολόκληρης. (Ούτε στο «κανάλι» γίνονται πια συζητήσεις…). Η συλλογικότητα, η επιστράτευση συμπολιτών μας με γνώση και ικανότητες, ο εθελοντισμός, η συμμετοχή… Ο αείμνηστος Δήμαρχος Αντώνης Μαυρικάκης, όταν γινόταν το μεγάλο έργο της υδροδότησης της Καλύμνου, καλούσε εθελοντές να συνδράμουν τους λιγοστούς εργάτες που δεν επαρκούσαν. Υγιείς, αξιοθαύμαστες ομάδες υπάρχουν, αλλά, αποκομμένες η μια από την άλλη. Οι πρόγονοί μας είχαν πολιτισμό. Τον πραγματικά πολιτισμό της συμπεριφοράς και του αλληλοσεβασμού. Πρώτα αυτά, τα ψυχικά χαρίσματα, και όταν απέκτησαν οικονομική άνεση, κατανόησαν την αναγκαιότητα μιας ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ, της θεατρικής σκηνής, του κινηματογράφου, της αίθουσας διαλέξεων και συνεύρεσης πνευματικών ανθρώπων… Δυστυχώς στις μέρες μας ο πολιτισμός συρρικνώνεται. Κι οι λιγοστοί, τριτοκοσμικοί χώροι ακυρώνονται. Πώς τα καταφέραμε εμείς οι Καλύμνιοι, με ικανότητες, εξυπνάδα και εργατικότητα, να ανεχθούμε πρακτικές, κατώτερες των περιστάσεων; Δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών, ΟΛΟΙ. Και η Εκκλησία. Κλήρος και λαός. Χάθηκε η ουσία και κυριάρχησε η τυπολατρεία. Είμαστε καλοί χριστιανοί και οι εκκλησίες γεμίζουν. Όμως, στα διαζύγια είμαστε πρώτοι, στην παραβατικότητα (ανομία, κακή οδική συμπεριφορά, επιθετικότητα) και τα ναρκωτικά έχουμε σοβαρό πρόβλημα. Είναι αποκαρδιωτικά φαινόμενα της καλύμνικης κοινωνίας μας. Μόνο η «αφύπνηση» με σωστή παιδεία, θα μας οδηγήσει στην αυτογνωσία, για να ορθοποδήσουμε. Τότε να ευελπιστούμε πως θα πάμε στο καλύτερο.

-Σε ποια φάση της ζωής σας είστε τώρα;

Δύσκολη ερώτηση. Από τη μια συνειδητοποιώ πως δεν είναι απεριόριστος ο χρόνος που έχω μπροστά μου. Από την άλλη αισθάνομαι το δημιουργικό «οίστρο» να με σπρώχνει σε έργο δημιουργικό. Μετά τα» Κάλαντα της Καλύμνου», σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσουν  τα υπέροχα «Νυφικά της Καλύμνου -Τα Νυφ(φ)ικάτα». Θα ακολουθήσουν δύο ακόμα μουσικές παραγωγές και μετά κάποιες εκδόσεις. Θα προσπαθήσω να δρομολογήσω κι άλλες δραστηριότητες για τη νεολαία μας. Η εμπειρία μου από το σχολείο και η μακρόχρονη ενασχόλησή μου με τον πολιτισμό με καθοδηγούν. Θέλω να κάνω ακόμα κάποια πράγματα, για το αγαπημένο μου Λύκειον των Ελληνίδων, την οικογένειά μου, τον τόπο μου, για μένα…Με τη βοήθεια του Θεού, ελπίζω ο χρόνος να με φτάσει…

* Η Πόπη Μαύρου είναι από το 1990 πρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων, Παράρτημα Καλύμνου και συνταξιούχος εκπαιδευτικός.

 

One response »

  1. Ο/Η Μανώλης λέει:

    Ενα από τα πιο αξιόλογα άτομα του νησιού μας, μόνο σεβασμό για αυτήν την Κυρία!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s