46144300_1895287363900471_6268725778939117568_n«Μες στην αυλή στην Παναγιά, πρεπίζαν το χορό,
κόρες π’ αλλαξοφόρεσαν, παλιάς ζωής στολίδια:
Καβάδια χρυσομέταξα, απ’ τον καλό καιρό, φλουριά σε στήθη κεντητά, με γλάστρες και πλουμίδια.
Καλύμνικο ίσο παίζαν, λαούτα με βιολιά
και νέοι που βαριοστόλιζε, γαλάζιο σαλιβάρι,
θυμίζαν που ‘χε το χωριό, στα χρόνια τα παλιά,
μια σφουγγαράδικη ομορφιά, με ηλιογραμμένη χάρη…»

Οι γυναίκες της Καλύμνου, όπως και οι άντρες τους, διατηρούν όλη τους τη δωρική αρρενωπότητα, που κληρονόμησαν από παππούδες και γιαγιάδες. Χεροδύναμες κι εργατικές, κάνουν πολλά και γερά παιδιά, που τ’ ανατρέφουν με σπαρτιάτικη αντίληψη.

Ξέρουν να υφαίνουν μόνες στους αργαλειούς, τα μάλλινα, πολύχρωμα χράμια. Το μαλλί από τα πρόβατα μόνες το κατεργάζονται, το βάφουν, το κλώθουν και το ρίχνουν στο «λάκκο» (αργαλειό). Εκτός από τα χράμια, τα δίμιτα και άλλα, υφαίνουν και ψιλά μεταξωτά, «μεσάλλες» (πετσέτες φανταχτερές) καθώς και τις «ρασές», μικρές κουβέρτες υφασμένες με μαλλί και μετάξι, που μ’ αυτές τυλίγουν τα μωρά τους. Ρασές υφαίνουν και για τα δικά τους τα κρεβάτια, ιδίως τα νυφικά.

Λεβέντικος ο τόπος, λεβέντες οι άνθρωποι, με λεβέντικη ψυχή… Και οι φορεσιές, δεν θα μπορούσαν να είναι αδιάφορες. Με γούστο και καλαισθησία, δημιουργήθηκαν οι τοπικές ενδυμασίες, που αναδείκνυαν τη γνωστή ομορφιά και αρχοντιά των γυναικών της Καλύμνου.

Η ονομασία της φορεσιάς, το καβάδι αποδίδεται στο εξωτερικό κομμάτι που είναι καβάδι, δηλαδή, ένδυμα κοπής, ράσου ή αντερί. Το καβάδι ήταν αρχικά η παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά της Καλύμνου, που αργότερα, απλοποιήθηκε, τροποποιήθηκε και εξελίχθηκε σε φουστάνι. Μεγαλύτερο λαογραφικό ενδιαφέρον, παρουσιάζει το καβάδι, με πολλά ανατολίτικα στοιχεία στο σύνολό της. Αποτελείται από το πουκάμισο, το καβάδι, τη νεντρέικη (υδραίικη) ζώνη, τις κάλτσες και τα παπούτσια. Στο κεφάλι, το σταμπωτό τσεμπέρι.

46142734_1895287423900465_2300219582763237376_nΕσωτερικά φοριέται το πουκάμισο, (η πουκαμίσα), φτιαγμένο συνήθως από ολόλευκο, βαμβακερό ύφασμα, με διακριτικό κέντημα στο μπούστο και στην άκρη. Εξωτερικά το καβάδι, μακρύ, μέχρι τους αστραγάλους, διακρίνεται ανάλογα με το ύφασμα σε καθημερινό (λινό), σχολιανό (μεταξωτό), και πολίτικο (χρυσομέταξο). Το στήθος ανοιχτό, για να φαίνεται το κεντητό ύφασμα της πουκαμίσας και τα πλούσια χρυσαφικά που φορούσαν οι κοπέλες

Διπλωμένο στα χέρια και στο δεξί πόδι το ύφασμα, για να φαίνονται τα κεντίδια της πουκαμίσας . Στη μέση, κουμπώνει σταυρωτά με σούστες, που καλύπτει η πλούσια, φαρδιά και μακρά ζώνη. Το νυφικό καβάδι, έχει ολόλευκο χρώμα. Τα περισσότερα υφάσματα, εξαιρετικής υφής και ποιότητος, τα έφερναν οι σφουγγαράδες από τη Βεγγάζη, όταν ανθούσε η σπογγαλιεία στις ακτές της Β. Αφρικής.

Το κλασικό καβάδι όμως, όπως που φορούσαν οι παλαιότερες Καλύμνιες, αλλά και πολλές από τις σύγχρονες, γινόταν από τα «λυώνια» λεγόμενα μεταξωτά της Λυών (Γαλλία), χρυσαφί, σκούρο πράσινο, βυσσινί ή μπλε.

Η επίσημη νεντρέικη (υδραίικη) ζώνη, μεταξωτή, πολύχρωμη, με ρίγες και κρόσια, ενώ η καθημερινή, από μαύρο, σκληρό ύφασμα, περασμένο δύο φορές από τη μέση και δένει πίσω, με μεγάλο περίσσεμα

Το σταμπωτό, τουλπάνικο παραδοσιακό τσεμπέρι, καλοσιδερωμένο, με διπλή κόκκα (τσάκιση) στην κορυφή, σε μπεζ ή κίτρινες αποχρώσεις, διπλής όψεως, που η μία απεικονίζει έναν αετό, για ελεύθερη και η άλλη, στεφάνι για παντρεμένη, ώστε να καταλαβαίνουν τα παλικάρια, αν η κοπέλα είναι διαθέσιμη.

Οι νύφες, κοσμούν το κεφάλι με ολόλευκο τσεμπέρι, το οποίο αφήνουν ανοιχτό, άδετο, για να πάρει τη μορφή πέπλου. Η βιομηχανία των τσεμπεριών στην Κάλυμνο ήταν πολύ διαδομένη παλαιότερα. Έλληνες που κατοικούσαν στον Τσεσμέ της Μικρασίας και σε άλλες χώρες της Ανατολής τη μετέφεραν στο νησί και για πολλά χρόνια, δημιουργούσαν τα πολυποίκιλα κεφαλομάντηλά τους.

Η βιομηχανία, έχασε την πρώτη ακμή της με τον πόλεμο, για να καταλήξει σε σπάνια και απλή χειροτεχνία. Στην Κάλυμνο τώρα, υπάρχουν μόνο δυο τσεμπεράδικα, όπου οι τεχνίτες, τεντώνουν τα τουλπάνια στα μεγάλα τελάρα και σταμπάρουν τη νησιώτικη διακόσμηση.

Οι κάλτσες, λευκές, βαμβακερές, φτάνουν μέχρι τα γόνατα. Τα παπούτσια είναι κομψές, μαύρες γόβες. Αρμαθιές από χρυσές λίρες, ντούμπλες και κωσταντινάτα, καρφίτσες, αλυσίδες με σταυρούς κι άλλα κοσμήματα στο στήθος. Σκουλαρίκια, δαχτυλίδια και βραχιόλια συμπληρώνουν το στολισμό της Καλυμνιάς με την επίσημή της φορεσιά.

Πηγή: Ίδρυμα Ζήση

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s