thumbnail_Μυρτιές - Τέλενδος 10ετία 1950

Μυρτιές -Τέλενδος, δεκαετία 1950

Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης

Αν ισχύει η λαϊκή ρύση «η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται», τότε το φετινό καλοκαίρι ανέτειλε θερμό. Οι ζέστες έκαναν την εμφάνισή τους σχετικά νωρίς, από τα μέσα Ιουνίου. Τώρα, βαδίζοντας προς το τέρμα του, τελευταίες μέρες του Αυγούστου, μας αποχαιρετά με μίνι καύσωνα.

Τα ζεστά καλοκαίρια εμφανίζονται όλο και συχνότερα, δεν είναι όμως καινούργιο φαινόμενο. Η γεωφυσική διαμόρφωση του νησιού μας επιδρά καταλυτικά στη δημιουργία περιοχών υπερβολικής ζέστης και άλλων που, οι ριπές θαλασσινής αύρας, μετριάζουν τη βασανιστική παρουσία του καύσωνα.

Υπάρχουν καλοκαιρινές μέρες που η Πόθια και το λιμάνι βράζουν.  Η πόλη βρίσκεται σε μια κλειστή κοιλάδα από το βορά, τα βουνά αντανακλούν την καλοκαιρινή λαύρα, η ζέστη λιμνάζει και ο τόπος αχνίζει. Ο καυτός αέρας ναρκώνει, η ζέστη αντανακλά στους όγκους των κτιρίων, γεννά ψευδαισθήσεις αποστάσεων και μεταφέρει μια αίσθηση σχεδόν απόκοσμη.

Με το χρόνο να τρέχει στο δικό του ατέρμονα ρυθμό, τις γενιές να βαδίζουν στο δρόμο της διαδοχής, τον οικοδομικό ιστό της πόλης να υφαίνει τις δικές του αλλαγές, υπάρχει ένας κοινός κώδικας, ένας «τρόπος» που μας συνδέει με το παρελθόν. Κι αυτό δεν είναι μόνο το κλίμα, αλλά και οι αντιθέσεις. Πριν μισό αιώνα ο Καλύμνιος, αγκομαχώντας μέσα στη ζέστη, κατευθυνόταν στο σταθμό για να στριμωχτεί σ’ ένα από τα λιγοστά ταξί, μέσα σ’ ένα μίγμα οσμών από σκόνη και άπλυτα σώματα. Ήταν ο μοναδικός τρόπος σύντομης απόδρασης από τη ζέουσα Πόθια.  Τώρα, για τον ίδιο λόγο, διασχίζει τον κεντρικό δρόμο καβάλα στο δίκυκλο, ανάμεσα στις εξατμίσεις των τροχοφόρων και το βρυχηθμό από τα air condition των αυτοκινήτων με τα κλειστά τζάμια. Τότε πύρωναν οι τσιμεντένιες στέγες, τώρα λαμπιρίζουν οι ηλιακοί θερμοσίφωνες. Η αίσθηση όμως δεν αλλάζει και είναι κοντά στις περιγραφές του ευθυμογραφήματος του Θεόφιλου Καβάσιλα, «άλλος για Μπροστά».

Η Πόθια άδειαζε με το τελείωμα των «εξετάσεων» στα σχολεία. Τα «Μπροστά», ο σημερινός «Πάνορμος», ήταν η πλέον προσβάσιμη και κοντινή βορεινή περιοχή.  Πρόσφορη στις θωπείες του μαΐστρου, εξασφάλιζε ριπές δροσιάς μακριά από το καμίνι της Πόθιας. Οι υπόλοιπες βορινές τοποθεσίες, τα σημερινά πολυσύχναστα θέρετρα, ήταν τότε ιδιαίτερα δυσπρόσιτα. Οι «Μυρτιές» είχαν ελάχιστα σπίτια με προβληματικό δρόμο, ενώ η οδική σύνδεση με Μασούρι και Πλατύ-γιαλό ανήκε στη δικαιοδοσία των «μουλαράδων».

thumbnail_Κοιλάδα Πανόρμου 1950

Κοιλάδα Πανόρμου (1950)

Όσοι είχαν σπιτάκια βολεύονταν ευκολότερα, αφού μεσολαβούσε το σχετικό μερεμέτισμα και το άσπρισμα με ασβέστη του «εξοχικού». Κάποιοι άλλοι είχαν το χωραφάκι τους ή την «ελιά» τους, συνήθως σε ξένο κτήμα. Εκεί έστηναν την καλύβα τους και ξεκαλοκαίριαζαν. Η θέα της κοιλάδας των «Ελιών» από ψηλά, με τις δεκάδες καλύβες απλωμένες σε όλη της την έκταση, θύμιζε πολύχρωμη «κουρελού», που υφάνθηκε με τα πιο φανταχτερά κουρέλια.

Σ’ ένα νησί όπως το δικό μας, η βάσανος της μεγάλης ζέστης έβρισκε ανακούφιση στις παραλίες. Όσοι παρέμεναν στην Πόθια δροσίζονταν στα «Κασόνια», πίσω από το Τελωνείο και στα «Θέρμα». Μια μικρή παραλία υπήρχε και δίπλα από το μοναστηράκι της Βουβαλίνας.

Οι πλέον τυχεροί, οι εξοχιάζοντες, άσχετα αν το προνόμιο αφορούσε την ταπεινή καλύβα, απολάμβαναν τις παραλίες του «Καντουνιού» και των «Λιναριών».  Στη δεκαετία του ’50 η γυναικεία στολή για το θαλασσινό μπάνιο είχε τις ιδιαιτερότητές της. Κυριαρχούσε η «πουκαμίσα», αλλά στις νεαρές κοπέλες άρχισε να καθιερώνεται το ολόσωμο σημερινό μαγιό με την προσθήκη μιας φούστας στη μέση, που έφτανε σχεδόν μέχρι το γόνατο.

Η παραλία του «Πλατυ-γιαλού» ήταν ιδιαίτερη περίπτωση. Προσιτή μόνο με πεζοπορία, ήταν σε χρήση κυρίως από τον ανδρικό πληθυσμό. Εκεί, σε αδαμιαία περιβολή, απολάμβανε το μεσημεριανό μπάνιο της και η πνευματική ελίτ του νησιού, αναλύοντας ταυτόχρονα και την πολιτική κατάσταση, τοπική και γενικότερη.

Καθώς οι καλοκαιρινές ζέστες είναι ένα σταθερά επαναλαμβανόμενο γεγονός, δημιουργούν αυτομάτως συνειρμούς με περασμένα καλοκαίρια και ενσωματώνουν τις αντιθετικές έννοιες της δοκιμασίας του καύσωνα και της χαράς του καλοκαιριού.

Και αυτή η συνύπαρξη δείχνει να είναι το αδιάσπαστο κομμάτι του καλυμνιακού θέρους.

Κάλυμνος, Αύγουστος 2019.

ioannispatellis@hotmail.com

 

One response »

  1. Ο/Η Ειρήνη Γαλανού-Μπουφίδη λέει:

    …και η Κάλυμνος της μεγάλης παρακμής! Γι αυτήν την Κάλυμνο, ποιος θα μιλήσει, Γιάννη μου;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s