cf84-1

Το Σωματείο μας, ‘’Οι Φίλοι του Ναυτικού Μουσείου Καλύμνου,’’ πρόκειται να προβεί στη δημιουργία Αρχείου Προφορικής Ιστορίας. Έτσι λοιπόν, θα επιθυμούσαμε να δώσουμε κάποιες διευκρινίσεις, ώστε να μπορέσει να έρθει η τοπική κοινωνία της Καλύμνου σε μια πρώτη επαφή με το γνωστικό αντικείμενο της Προφορικής Ιστορίας, κατανοώντας τους λόγους για τους οποίους καταβάλλεται η συγκεκριμένη προσπάθεια. Σε επόμενο κείμενο, θα υπάρξει λεπτομερής περιγραφή του τί ακριβώς πραγματεύεται αυτό το Αρχείο, ποιό είναι το σκεπτικό της δημιουργίας του και ποιά πρόκειται να είναι η λειτουργία του; 

Μια πρώτη ‘’γνωριμία’’ με την Προφορική Ιστορία και τη συμβολή της στις τοπικές κοινωνίες

Τί είναι η Προφορική Ιστορία;

Η Προφορική Ιστορία είναι κλάδος της Επιστήμης της Ιστορίας που ξεκίνησε ως ριζοσπαστικό κίνημα στα μέσα του 20ού αιώνα. Όσον αφορά στον ελλαδικό χώρο, η Προφορική Ιστορία χρησιμοποιήθηκε για τη μελέτη του Εμφυλίου Πολέμου, εξαιτίας της αδυναμίας πρόσβασης των ιστορικών στα αρχεία. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα που παρουσιάζει η Προφορική Ιστορία, έναντι των άλλων επιστημονικών κλάδων της Ιστορίας, είναι ότι βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην προφορική παράδοση και τη μεταβίβαση της μνήμης από γενιά σε γενιά. Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό, όπως και η ερευνητική της μεθοδολογία την καθιστούν ιδιαίτερη, καθώς δημιουργούν ένα διαφορετικό ιστορικό τεκμήριο. Σκοπός της Προφορικής Ιστορίας είναι να φέρει στο ιστορικό προσκήνιο τους «αφανείς». Τους  ανθρώπους δηλαδή, οι οποίοι ανήκουν σε κοινωνικές ομάδες στις οποίες δεν δόθηκε σημασία, ούσες παντελώς απομονωμένες ηθελημένα ή άθελα από το αρχειακό υλικό. Οι μη έχουσες πρόσβαση στην εξουσία.

Κάθε άνθρωπος που αποδέχεται την πρόσκληση – πρόκληση να μοιραστεί τα βιώματα και τις εμπειρίες του για το εκάστοτε θέμα το οποίο ερευνάται, είναι μια σύγχρονη ιστορική προσωπικότητα!!! Είναι πηγή γνώσης και βιωμένης πληροφόρησης!!! Μέσα από την αφήγησή του, το υποκείμενο που εκείνη τη στιγμή αφηγείται μπαίνει στη διαδικασία να θυμηθεί και να (ανα)συνθέσει τις σκέψεις και τις εμπειρίες του, φτιάχνοντας το δικό του ιστοριογραφικό αφήγημα, τόσο για το ίδιο, όσο και για το θέμα που βρίσκεται υπό διερεύνηση. Οι ‘’φωνές’’ αυτών των ανθρώπων, είναι η σύνδεση παρελθόντος – παρόντος. Είναι μια ‘’άλλη απάντηση’’ στα γραπτά τεκμήρια, καθώς παράγεται πολύπλευρη ερμηνεία η οποία με τη σειρά της ανοίγει νέες προοπτικές στην Ιστορική Επιστήμη.

Εν κατακλείδι, η Προφορική Ιστορία είναι ένας κλάδος της Επιστήμης της Ιστορίας που αναφέρεται και υπάρχει για τους πολλούς, όχι για τους λίγους. Δεν αφορά σε μια ‘’πνευματική ελίτ.’’ Δεν γνωρίζει από σύγχρονους ‘’πνευματικούς Πατρικίους και Πληβείους.’’ Αντίθετα, φέρνει στην επιφάνεια, τους ανθρώπους που βρίσκονται στην αφάνεια, εσκεμμένα ή από αδιαφορία.

Προφορική Ιστορία και Τοπικές Κοινωνίες

Η Προφορική Ιστορία αποτελεί ένα εγχείρημα το οποίο κατεξοχήν συμβάλλει στην ανασυγκρότηση (ορισμένων) πτυχών της εκάστοτε τοπικής ιστορίας, μέσα από την αφύπνιση των ανθρώπων της και τη συλλογή προφορικών μαρτυριών ως τεκμηρίων ζωής. Μια τέτοια προσπάθεια, έχει πολλά οφέλη σε τοπικό επίπεδο. Καταρχάς, συνεισφέρει στον εμπλουτισμό της γνώσης της τοπικής ιστορίας και της κοινότητας, δημιουργώντας καινούριες προοπτικές στην ήδη υπάρχουσα τοπική ιστοριογραφία, η οποία σπάνια στρέφει το ενδιαφέρον της προς τα εκεί. Αρκετές δε φορές, καταργεί κάποια από τα στερεότυπα και τις αντιλήψεις, αφού οι αφηγήσεις ζωής δίνουν άλλο νόημα στα δεδομένα. Η αναδημιουργία της Ιστορίας σε τοπικό επίπεδο, βάσει των προφορικών μαρτυριών, ενεργοποιεί τη μνήμη και αξιοποιεί τη γνώση των ανθρώπων οι οποίοι έχουν βιώματα – εμπειρίες ετών και καταστάσεων. Αναμορφώνει το παρελθόν μέσα από τους ανθρώπους που το εξιστορούν, δημιουργώντας μια Ιστορία ενεργητική κι όχι παθητική η οποία τις πλείστες φορές, γίνεται βαρετή και ανούσια. Επιπλέον, συνδέει τις νέες γενιές με τους/τις προγόνους τους, δίνοντάς τες την ευκαιρία να καταλάβουν ότι η τοπική ιστορία τούς αφορά άμεσα.

Ωστόσο, υπάρχουν τουλάχιστον δυο ακόμη λόγοι οι οποίοι καθιστούν το Αρχείο Προφορικής Ιστορίας προοπτική για τον τόπο μας. Πρώτον, εκτός του ερευνητικού υλικού, θα αναδειχθεί το υλικό και η προσωπική δουλειά των τοπικών συγγραφέων και ιστοριοδιφών (εφόσον ασφαλώς επιθυμούν να παραχωρήσουν υλικό από την προσωπική τους έρευνα και συλλογή στο Αρχείο μας). Κατανοώντας από την πλευρά μας ότι, ο καθένας και η καθεμιά που προβαίνει σε μια τέτοια ενέργεια, έχει προσωπικούς στόχους και φιλοδοξίες. Κατά δεύτερον, το νησί μας, έχει τη δυνατότητα να γίνει πόλος ερευνητικής έλξης. Λόγω ότι η Προφορική Ιστορία είναι ένας επιστημονικός κλάδος άγνωστος στην Ελλάδα και τα Αρχεία που υπάρχουν είναι ‘’υπαρκτά – ανύπαρκτα,’’ το τόλμημα αυτό, θα αποτελέσει ένα πρώτο βήμα να συνδεθεί η τοπική κοινωνία της Καλύμνου με την έρευνα και η έρευνα με την τοπική κοινωνία του νησιού.      

Εκ μέρους του Σωματείου, ‘’Οι Φίλοι του Ναυτικού Μουσείου Καλύμνου,’’

Η Γενική Γραμματέας,

Νικολέτα Τσίγκρα

Κάλυμνος, 21/11/2019

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s