Tsoulfas-3

φωτο Γιώργος Ρηγούτσος

Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης

Έφυγε για το μεγάλο ταξίδι και ο καπετάν Γιάννης Τσουλφάς, 97 ετών. «Πλήρεις ημερών»; Η πείνα του καθενός για ζωή δεν μπαίνει στη μεζούρα του χρόνου, δεν κλείνεται σε στερεότυπα εισαγωγικά, παραμένει λυσσωδώς διαρκής. Ναι, είμαστε «στιγμιαίοι», αλλά αγωνιζόμαστε και προσδοκούμε τη διάρκεια, ιδιαίτερα όταν αυτή συνοδεύεται από ακμαίες σωματικές και πνευματικές δυνάμεις μέχρι το αναπόφευκτο τέλος, όπως ο καπετάν Γιάννης.

Υπήρξαν ευτυχή τα στερνά του. Όσο κι αν η λέξη «ευτυχία» έχει μόνιμα τα εισαγωγικά, αισθανόταν έντονη την αύρα της, αφού τον περιέβαλλε η θυσιαστική φροντίδα, στοργή και αγάπη των δικών του, της Ελένης και του Παναγιώτη του.

Γνώρισα τον καπετάν Γιάννη από κοντά τα τελευταία χρόνια, όταν άρχισα να ασχολούμαι με την ιστορία του τόπου μου. Τονίζω τη λέξη από «κοντά» γιατί παλαιότερα τον είχα πάντα μπροστά μου στο ιστορικό «κάδρο» της σφουγγαροδουλειάς. Καπετάνιος ο ίδιος, ολόκληρη ζωή στα σφουγγαράδικα, έζησε από κοντά το προαιώνιο επάγγελμα του νησιού μας σε όλες τις θάλασσες της Ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα στα παράλια της Αφρικής. Βίωσε σε όλο το βάθος και το πλάτος το δύσκολο και ψυχοφθόρο κορφολόγημα των βυθών για το σφουγγάρι. Μια δουλειά, τη σφουγγαροδουλειά, με τις ατελείωτες δυσκολίες και τα προβλήματα της, από το ξεκίνημα, το κουμάντο των δυτών, τα «πιασήματα», τους θανάτους, τις επιστροφές με τις τρικυμίες και τα όλα τα απρόβλεπτα του θεριού που λέγεται θάλασσα.

Ταξιδεύοντας από τα μέρη του μυθικού Οδυσσέα, περνώντας από θαλασσινούς δρόμους του ομηρικού ήρωα, αντιμετωπίζοντας τα απρόοπτα του θαλασσινού ταξιδιού που ποτέ δεν έλειπαν είχε την ικανότητα, το τάλαντο, της συναρπαστικής διήγησης. Η φήμη των γνώσεών του δεν έμεινε κρυφή. Καθώς το σφουγγαράδικο έπος τραβούσε σαν μαγνήτης συγγραφείς, δημοσιογράφους, κινηματογραφιστές και λαογράφους, η προσφυγή στις γνήσιες και πρωτογενείς πηγές πληροφοριών γύρω από το θέμα τους οδηγούσαν πάντα στον κατάλληλο άνθρωπο : τον καπετάν Γιάννη τον Τσουλφά.

Κάποιες φορές τον επισκεπτόμουν στο γραφείο του Συνεταιρισμού Σπογγαλιέων. Ήθελα πληροφορίες για τους γιατρούς και την υγειονομική κατάσταση του νησιού κατά την περίοδο της Ιταλοκρατίας, τότε που έγραφα το βιβλίο μου για την «Υγεία στην Κάλυμνο του χθες». Είχε μνήμη εντυπωσιακή. Σε κατέπλησσε. Ονόματα, χρονολογίες, κτίρια, γεγονότα, επιδημίες, όλα περνούσαν από μπροστά σου σαν καλοδουλεμένο και απολαυστικό ντοκιμαντέρ. Η βοήθειά του στη συγγραφική δουλειά μου υπήρξε σημαντική.

Έπειτα ήταν και εκείνα τα κυριακάτικα συναπαντήματα σε κάποια καφετέρια της πλατείας. Η παρέα πάντα η γνωστή του Αναγνωστηρίου, με το νυν πρόεδρο, τους πρώην «επιτίμους», προέδρους και αντιπρόεδρο και τον καπετάν Γιάννη να κυριαρχεί στη διήγηση για τα περασμένα. Η κουβέντα του ήταν πάντα παραστατική, γεμάτη ένταση, ζωντάνια και φυσικό ακαταμάχητο λεκτικό. Διαβασμένος όσο λίγοι, με την εντυπωσιακή μνήμη του να ανασταίνει μπροστά σου γεγονότα και ιστορίες από τα περασμένα, δεν παρέλειπε ποτέ να αναφέρει κάτι που με εντυπωσίαζε και σηματοδοτούσε την ποιότητα του χαρακτήρα και το ήθος του: Να μνημονεύει με απέραντο σεβασμό και τα πιο θερμά λόγια τους καθηγητές και τους δασκάλους του παρελθόντος, που με την υποδειγματική ζωή τους και τη διδασκαλία τους, σε χαλεπούς καιρούς σκλαβιάς, θεμελίωσαν τη νεότερη Κάλυμνο των γραμμάτων και της προόδου.

Αποχαιρετώντας σήμερα τον καπετάν Γιάννη, νοερά λόγω των απαγορεύσεων της πανδημίας, αποχαιρετάμε και τα κυριακάτικα μεσημέρια στην πλατεία, όπως εκείνος τα συνέθετε με τη διαλεχτή παρουσία του. Αποχαιρετάμε ακόμα έναν από τους τελευταίους ξωμάχους της ναυτοσύνης, της προσφοράς και της σύνεσης, που στήριξαν αυτό τον τόπο και αυτό το νησί. Και όταν φεύγουν, είναι ένας λιγότερος.

Κάλυμνος, 21-4-2020                     

ioannispatellis@hotmail.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s