Διάσκεψη των Παρισίων 1946 - Αντιγραφή[5538]

Διάσκεψη των Παρισίων 1946

Γράφει ο  Γιάννης Θ. Πατέλλης

Όσοι ασχολούνται με την ιστορία κάτι έχουν ακούσει ή διαβάσει για τη ρύθμιση των ζωνών επιρροής στο μεταπολεμικό κόσμο, μεταξύ των Δυτικών Δυνάμεων και της τότε Σοβιετικής Ένωσης, στην περίφημη διάσκεψη της Γιάλτας. Έμεναν οι λεπτομέρειες, μέσα στις οποίες και το λεγόμενο «Δωδεκανησιακό ζήτημα». 

Για τη ρύθμιση αυτών των «λεπτομερειών» είχε συνέλθει στο Παρίσι, τον Απρίλιο του 1946, το συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών των Μεγάλων Δυνάμεων. Κατά πάγια πρακτική αυτό το διπλωματικό παζάρι μεταξύ των Μεγάλων, στο οποίο παίζονταν οι τύχες κρατών και λαών, τραβούσε σε μάκρος αφού οι συμφωνίες αφορούσαν σημαντικά συμφέροντά τους.

Στη διάσκεψη εκείνη η χώρα μας, η οποία τυπικά ανήκε στο στρατόπεδο των νικητών, προσήλθε πλήρως αποδυναμωμένη και χωρίς σοβαρή διεκδικητική στήριξη, παρά τις τεράστιες θυσίες που είχε υποστεί ο λαός μας στο βωμό της συμμαχικής νίκης και οι οποίες είχαν το μέγεθος ολοκαυτώματος. Είχαν μεσολαβήσει, εν τω μεταξύ, τα Δεκεμβριανά και η Ελλάδα είχε εισέλθει πλέον στο δρόμο του εμφύλιου σπαραγμού. Για τη διεκδίκηση της Βορείου Ηπείρου δεν μπορούσε να γίνει συζήτηση. Οι βαλκάνιοι γείτονες μας είχαν ήδη καλυφθεί υπό την προστατευτική ασπίδα της ΕΣΣΔ και από σύμμαχοι του Άξονα είχαν μεταπηδήσει στο στρατόπεδο των νικητών. Μόνη ελπίδα να αποκομίσει κάτι η χώρα μας ήταν το «ζήτημα της Δωδεκανήσου», το οποίο παρέμενε εκκρεμές μαζί με τις άλλες υπεράκτιες κτήσεις της Ιταλίας στην Αφρική (Λιβύη, Αιθιοπία).

Σε μία από αυτές τις συνεδριάσεις των υπουργών, 27 Ιουνίου 1946, ξαναμπήκε στο τραπέζι το ζήτημα της Δωδεκανήσου. Οι υπουργοί  εξωτερικών της Αμερικής, Αγγλίας και Γαλλίας, μετά από χρονοβόρο μεταξύ τους παζάρι, είχαν συμφωνήσει στην παραχώρηση των νησιών μας στην Ελλάδα, ως αναγνώριση των τεράστιων θυσιών του λαού της στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Συναντούσαν όμως την άκαμπτη άρνηση του υπουργού εξωτερικών της τότε Σοβιετικής Ένωσης Μολότωφ, ο οποίος συνέδεε τη λύση του Δωδεκανησιακού με την ανάθεση εντολής για τη Λιβύη στη χώρα του.

Εκείνο το απόγευμα ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ James Byrnes, παίρνοντας θάρρος από μερικές λεπτομερειακές υποχωρήσεις του Μολότωφ  από τις πάγιες αρνήσεις του, έριξε ξανά στο τραπέζι τη γνωστή πρόταση: «Ας συμπληρώσουμε το ικανοποιητικό αυτό απόγευμα με τον διακανονισμό του Δωδεκανησιακού». Προς γενική κατάπληξη των συνέδρων, ο Μολότωφ απάντησε: «Η Σοβιετική Ένωση δεν έχει αντίρρηση στην παραχώρηση αυτή». Ο υπουργός εξωτερικών της Αγγλίας Bevin, μη πιστεύοντας στ’ αυτιά του, ξαναρώτησε το Μολότωφ αν με τα όσα είπε εννοούσε τη συγκατάθεσή του στην παραχώρηση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα. Ο Σοβιετικός αντιπρόσωπος επιβεβαίωσε ότι αυτή ήτο η έννοια της δήλωσής του και κάλεσε τους συναδέλφους του να προχωρήσουν στην εξέταση του επόμενου θέματος του πινακίου εργασίας. Ο αντιπρόσωπος των ΗΠΑ αναφώνησε τότε: «Αφήστε  ένα-δύο λεπτά να  συνέλθω». Τα παραπάνω αναφέρει ο ίδιος ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ James Byrnes στο βιβλίο που έγραψε αργότερα με τίτλο: «Speaking Frankly» (Μιλώντας Ειλικρινά).                                                                

Για την αιφνίδια αυτή αλλαγή στάσης της Σοβιετικής Ένωσης υπήρξαν πολλές εικασίες αργότερα. Κατά μία εκδοχή, η τότε ΕΣΣΔ είχε χάσει τις ελπίδες της να κερδίσει κάτι από τη νομή των ιταλικών αποικιών στη Βόρεια Αφρική και τις βάσεις που επεδίωκε. Δίνοντας επομένως τη συναίνεσή της, για την προσάρτηση της Δωδεκανήσου στην ελληνική επικράτεια, διευκόλυνε σημαντικά και την απήχηση του ΚΚΕ στην ελληνική πολιτική σκηνή την κρίσιμη εκείνη περίοδο. Βέβαια τα απομνημονεύματα κάποιων από τους πρωταγωνιστές εκείνης της κρίσιμης διάσκεψης των Παρισίων γράφτηκαν υπό την επήρεια του «ψυχρού πολέμου» μεταξύ Ανατολής – Δύσης, ο οποίος είχε πάρει ήδη αγεφύρωτες διαστάσεις και πιθανόν να επηρέασε την κρίση τους στην έκθεση των γεγονότων. Έμεινε όμως το αποτέλεσμα.

Στις 9-1-1948 δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο νόμος «περί προσαρτήσεως της Δωδεκανήσου εις την Ελλάδα», με αναδρομική ισχύ από 28-10-1947. Ο νόμος αυτός χαρακτηρίζεται ως η ληξιαρχική πράξη της Ενώσεως της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα.

Επειδή όμως ο εορτασμός των ιστορικών επετείων, όπως αυτός της 7ης Μαρτίου 1948, έχει αναλογισμούς για τους  παλαιότερους αλλά και διδακτικό χαρακτήρα για τους νεότερους, είναι νομίζω σκόπιμο να ανασύρουμε από το ντουλάπι της ιστορίας την κρίσιμη ημερομηνία της 27ης Ιουνίου 1946, όταν παίχτηκε η τύχη της Δωδεκανήσου στο διπλωματικό παζάρι των Μεγάλων Δυνάμεων.

Κάλυμνος, Ιούνιος 2020                

ioannispatellis@hotmail.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s